Integracja ciała i mózgu w powstawaniu emocji – koncepcja holistycznego systemu doświadczeniowego
| dc.contributor.author | Czyrska, Alicja | |
| dc.contributor.editor | Felczak, Joanna (red.) | |
| dc.date.accessioned | 2026-08-20T07:11:31Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.description.abstract | Artykuł prezentuje koncepcję holistycznego systemu doświadczeniowego na tle klasycznych teorii emocji oraz współczesnych badań dotyczących roli powiązań ciała i mózgu w kształtowaniu stanów afektywnych. Holistyczny system doświadczeniowy podkreśla znaczenie biochemicznej wymiany informacji między narządami a mózgiem w powstawaniu emocji. Peptydy produkowane w mózgu i innych częściach ciała, w tym w jelitach, oddziałują na receptory układu limbicznego, modulując pobudzenie afektywne. Mapowanie rozmieszczenia neuropeptydów i ich receptorów wykazuje, że obszary mózgu odpowiedzialne za emocje odpowiadają regionom ich największego zagęszczenia, co potwierdza kluczową rolę holistycznego systemu doświadczeniowego w integracji procesów fizjologicznych i psychicznych. | pl |
| dc.description.abstract | The article presents the concept of a holistic experiential system in the context of classical theories of emotion as well as contemporary research on the role of body-brain connections in shaping affective states. The holistic experiential system emphasizes the importance of biochemical information exchange between organs and the brain in the emergence of emotions. Peptides produced in the brain and other parts of the body, including the gut, interact with receptors in the limbic system, modulating affective arousal. Mapping the distribution of neuropeptides and their receptors shows that brain regions responsible for emotions correspond to areas of their highest concentration, which confirms the key role of the holistic experiential system in integrating physiological and psychological processes. | en_US |
| dc.identifier.citation | Czyrska, A. (2025). Integracja ciała i mózgu w powstawaniu emocji – koncepcja holistycznego systemu doświadczeniowego. W: J. Felczak (red.), Przekraczanie granic między sferami egzystencji, t. 1 (s. 1-16). Wydawnictwo WSB-NLU. | |
| dc.identifier.doi | 10.66935/978-83-65926-16-6.01 | |
| dc.identifier.isbn | 978-83-65926-16-6 | |
| dc.identifier.uri | https://repozytorium.wsb-nlu.edu.pl/handle/11199/11392 | |
| dc.language.iso | pl | |
| dc.publisher | Wydawnictwo WSB-NLU | |
| dc.relation.ispartof | Przekraczanie granic między sferami egzystencji | |
| dc.relation.references | Bard, P. (1928). A diencephalic mechanism for the expression of rage with special reference to the sympathetic nervous system. American Journal of Physiology, 84(3), 490-513. https://doi.org/10.1152/ajplegacy.1928.84.3.490 | |
| dc.relation.references | Barrett, L. F. (2017). How emotions are made: The secret life of the brain. Houghton Mifflin Harcourt. | |
| dc.relation.references | Cannon, W. B. (1927). The James-Lange theory of emotion: A critical examination and an alternative theory. American Journal of Psychology, 39, 106-124. https://doi.org/10.2307/1415404 | |
| dc.relation.references | Cannon, W. B. (1931). Again the James-Lange and the thalamic theories of emotion. Psychological Review, 38(4), 281-295. https://doi.org/10.1037/h0072957 | |
| dc.relation.references | Craig, A. D. (2009). How do you feel – now? The anterior insula and human awareness. Nature Reviews Neuroscience, 10(1), 59-70. https://doi.org/10.1038/nrn2555 | |
| dc.relation.references | Cryan, J. F., Dinan, T. G. (2012). Mind-altering microorganisms: The impact of the gut microbiota on brain and behaviour. Nature Reviews. Neuroscience, 13(10), 701-712. https://doi.org/10.1038/nrn3346 | |
| dc.relation.references | Damasio, A. (2018). Dziwny porządek rzeczy: życie, uczucia i tworzenie kultury. Dom Wydawniczy Rebis. | |
| dc.relation.references | DeLaney, K., Buchberger, A. R., Atkinson, L., Gründer, S., Mousley, A., Li, L. (2018). New techniques, applications and perspectives in neuropeptide research. Journal of Experimental Biology, 221(3), jeb151167. https://doi.org/10.1242/jeb.151167 | |
| dc.relation.references | Descartes, R. (1986; oryg. 1649). Namiętność duszy. PWN. | |
| dc.relation.references | Gerges, M. M., Kosonogov, V. (2025). Biochemical foundations of emotion regulation: Implications for pharmacological and psychological interventions - A narrative review. OBM Neurobiology, 9(4), 1-17. https://doi.org/10.21926/obm.neurobiol.2504310 | |
| dc.relation.references | Guillaumin, M. C. C., Burdakov, D. (2021). Neuropeptides as primary mediators of brain circuitconnectivity. Frontiers in Neuroscience, 15, 644313. https://doi.org/10.3389/fnins.2021.644313 | |
| dc.relation.references | Hess, W. R., Brügger, M. (1943). Subcortical center of the affective defense reaction. W K. Akert (Red.), Biological order and brain organization: Selected work of W. R. Hess (s. 183-202). Springer-Verlag. | |
| dc.relation.references | Izard, C. E., Malatesta, C. Z. (1987). Perspectives on emotional development I: Differential emotions theory of early emotional development. W J. D. Osofsky (Red.), Handbook of infant development (s. 494-554). John Wiley & Sons. | |
| dc.relation.references | James, W. (1884). What is emotion? Mind, 9(34), 188-205. http://dx.doi.org/10.1093/mind/os-IX.34.188 | |
| dc.relation.references | James, W. (1890). Principles of psychology. Henry Holt and Company the Principles of Psychology. http://dx.doi.org/10.1037/11059-000 | |
| dc.relation.references | Jung, C. G. (1923). Psychological types. Routledge & Kegan Paul. | |
| dc.relation.references | Kolańczyk, A., Fila-Jankowska, A., Pawłowska-Fusiara, M., Sterczyński, R. (2004). Serce w rozumie. Afektywne podstawy orientacji w otoczeniu. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. | |
| dc.relation.references | Lange, C. G. (1885). The emotions. William & Wilkins. | |
| dc.relation.references | LeDoux, J. E. (1993). Emotional networks in the brain. W M. Lewis, J. M. Haviland (Red.), Handbook of emotions (s. 109-118). Guilford Press. | |
| dc.relation.references | Lindquist, K. A., Wager, T. D., Kober, H., Bliss-Moreau, E., Feldman Barrett, L. F. (2012). The brain basis of emotion: A meta-analytic review. Behavioral and Brain Sciences, 35(3), 121-143. https://doi.org/10.1017/S0140525X11000446 | |
| dc.relation.references | MacLean, P. D. (1949). Psychosomatic disease and the visceral brain: recent development bearing on the Papez theory of emotion. Psychosomatic Medicine, 11(6), 338-353. https://doi.org/10.1097/00006842-194911000-00003 | |
| dc.relation.references | MacLean, P. D. (1990). The triune brain in evolution. Plenum. | |
| dc.relation.references | MacLean, P. D. (1993). Cerebral evolution of emotion. W M. Lewis, J. M. Haviland (Red.), Handbook of emotions (s. 67-83). Guilford Press. | |
| dc.relation.references | Malezieux, M., Klein, A. S., Gogolla, N. (2023). Neural circuits for emotion. Annual Review of Neuroscience, 46, 239-266. https://doi.org/10.1146/annurev-neuro-111020-103314 | |
| dc.relation.references | Maruszewski, T., Ścigała, E. (1998). Emocje – aleksytymia – poznanie. Wydawnictwo Fundacji Humaniora. | |
| dc.relation.references | Mayer, E. A., Tillisch, K., Gupta, A. (2015). Gut/brain axis and the microbiota. Journal of Clinical Investigation, 125(3), 926-938. https://doi.org/10.1172/JCI76304 | |
| dc.relation.references | Oatley, K., Jenkins, J. M. (2005). Zrozumieć emocje. Wydawnictwo Naukowe PWN. | |
| dc.relation.references | Papez, J. W. (1937). A proposed mechanizm of emotion. Archives of Neurology and Psychiatry, 38, 725-743. https://doi.org/10.1001/archneurpsyc.1937.02260220069003 | |
| dc.relation.references | Pert, C. B., Snyder, S. H. (1973). Opiate Receptor: Demonstration in Nervous Tissue. Science, 179(4077), 1011-1014. https://doi.org/10.1126/science.179.4077.1011 | |
| dc.relation.references | Pert, C. B., Ruff, M. R., Weber, R. J., Herkenham, M. A. (1985). Neuropoptides and their receptors: a psychosomatic Network. Journal of Immunology 135(2), 820-826. https://doi.org/10.4049/jimmunol.135.2.820 | |
| dc.relation.references | Pert, C. B., Hill, J. M., Ruff, M. R., Berman, R. M., Robey, W. G., Arthur, L. O., Ruscetti, F. W., Farrar, W. L. (1986). Octapeptides deduced from the neuropeptide receptor-like pat tern ofantygen T4 in brain potently inhibit human immunodeficiency virus receptor Winding and T-cell infectivity. Proceedings of the National Academy od Sciences, 83(23), 9254-9258. https://doi.org/10.1073/pnas.83.23.9254 | |
| dc.relation.references | Pessoa, L. (2017). A Network Model of the Emotional Brain. Trends in Cognitive Sciences, 21(5), 357-371. https://doi.org/10.1016/j.tics.2017.03.002 | |
| dc.relation.references | Ruff, M., Pert, C. B. (1984). Small cell carcinoma of the lung: macrophafe-specific antigens suggest hemopoietic stem cell origin. Science, 225(4666), 1034-1036. https://doi.org/10.1126/science.6089338 | |
| dc.relation.references | Ruff, M., Pert, C. B. (1986). Neuropeptides are chemoattractants for human monocytes and tumor cells: A basis for Mind-body Communication. W Plotnikoff, N.P., Faith, R.E., Murgo, A.J., Good, R.A. (Red.) Enkephalins and Endorphins. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-0557-4_28 | |
| dc.relation.references | Sadowski, B. (1998). Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt. Wydawnictwo Naukowe PWN. | |
| dc.relation.references | Satao, K. S., & Doshi, G. M. (2024). Anxiety and the brain: Neuropeptides as emerging factors. Pharmacology Biochemistry and Behavior, 245, 173878. https://doi.org/10.1016/j.pbb.2024.173878 | |
| dc.relation.references | Seth, A. K. (2013) Interoceptive Inference, Emotion, and the Embodied Self. Trends in Cognitive Science, 17(11), 565-573. https://doi.org/10.1016/j.tics.2013.09.007 | |
| dc.relation.references | Tatarkiewicz, W. (1983). Historia filozofii (t. 1). Wydawnictwo Naukowe PWN. | |
| dc.relation.references | Tucker, D. M., Frederick, S. L. (1989). Emotion and brain lateralization. W H. Wagner, A. Manstead (Red.), Handbook of social psychophysiology (s. 27-70). Wiley. | |
| dc.relation.references | Zdankiewicz-Ścigała, E., Maruszewski, T. (2002). Teorie emocji. W J. Strelau (Red.), Psychologia. Podręcznik akademicki (t. 2: Psychologia ogólna), (s. 395-426). Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. | |
| dc.rights | http://purl.org/coar/access_right/c_abf2 | |
| dc.subject | układ limbiczny | pl |
| dc.subject | emocje | pl |
| dc.subject | teoria Jamesa-Langego | pl |
| dc.subject | teoria Jamesa-Langego | pl |
| dc.subject | peptydy | pl |
| dc.subject | holistyczny system doświadczeniowy | pl |
| dc.subject | limbic system | en_US |
| dc.subject | emotions | en_US |
| dc.subject | James-Lange theory | en_US |
| dc.subject | Cannon-Bard theory | en_US |
| dc.subject | peptides | en_US |
| dc.subject | holistic experiential system | en_US |
| dc.title | Integracja ciała i mózgu w powstawaniu emocji – koncepcja holistycznego systemu doświadczeniowego | |
| dc.title.alternative | Integration of body and brain in the emergence of emotions – the concept of the holistic experiential system | en_US |
| dc.type | Book chapter |