Stres i wypalenie rodzicielskie a wsparcie społeczne w Polsce: analiza doświadczeń rodziców dzieci neurotypowych i neuroróżnorodnych.
Abstrakt
Praca ma charakter eksploracyjno-porównawczy. Jej celem było zbadanie poziomu stresu i wypalenia rodzicielskiego u rodziców wychowujących dzieci neurotypowe oraz neuroatypowe (ASD, ADHD), a także określenie związku tych zjawisk z postrzeganym wsparciem społecznym. W badaniu zastosowano model mieszany. W części ilościowej wykorzystano Inwentarz Stresu Rodzicielskiego (PSI-4-SF), Kwestionariusz Wypalenia Rodzicielskiego (PBA) oraz Wielowymiarową Skalę Postrzeganego Wsparcia Społecznego (MSPSS). Część jakościowa obejmowała wywiady półustrukturyzowane oraz obserwację uczestniczącą. Badaniem objęto osiem rodzin wychowujących dzieci do 10. roku życia, podzielonych na grupę rodzin z dziećmi neurotypowymi oraz rodzin wychowujących dzieci z rozpoznaniem zaburzeń neurorozwojowych. Wyniki wskazują, że rodzice dzieci neuroatypowych częściej doświadczali podwyższonego poziomu stresu i wypalenia rodzicielskiego. Jednocześnie samo posiadanie dziecka z diagnozą neurorozwojową nie stanowiło wystarczającego wyjaśnienia tych zjawisk. Kluczowe znaczenie miały przewlekłość obciążeń opiekuńczych, możliwości regeneracji, sposoby regulacji emocji oraz postrzegane wsparcie społeczne. Ustalenia te potwierdzają wieloczynnikowy charakter stresu oraz wypalenia rodzicielskiego, a także wskazują na znaczenie adekwatnie postrzeganego wsparcia społecznego jako czynnika ochronnego.
This study has an exploratory-comparative character. Its aim was to examine the levels of parental stress and parental burnout among parents raising neurotypical and neuroatypical children (ASD, ADHD), as well as to determine the relationship between these phenomena and perceived social support. A mixed-methods design was employed. The quantitative part of the study included the Parenting Stress Index – Short Form (PSI-4-SF), the Parental Burnout Assessment (PBA), and the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS). The qualitative part consisted of semi-structured interviews and participant observation. The study involved eight families raising children up to 10 years of age and included two groups: families with neurotypical children and families raising children diagnosed with neurodevelopmental disorders. The results indicate that parents of neuroatypical children more frequently experienced elevated levels of parental stress and parental burnout. At the same time, having a child with a neurodevelopmental diagnosis alone did not constitute a sufficient explanation for these phenomena. The most important factors were the chronicity of caregiving burden, opportunities for recovery, emotion regulation strategies, and perceived social support. The findings confirm the multifactorial nature of parental stress and parental burnout and highlight the importance of adequately perceived social support as a protective factor.
This study has an exploratory-comparative character. Its aim was to examine the levels of parental stress and parental burnout among parents raising neurotypical and neuroatypical children (ASD, ADHD), as well as to determine the relationship between these phenomena and perceived social support. A mixed-methods design was employed. The quantitative part of the study included the Parenting Stress Index – Short Form (PSI-4-SF), the Parental Burnout Assessment (PBA), and the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS). The qualitative part consisted of semi-structured interviews and participant observation. The study involved eight families raising children up to 10 years of age and included two groups: families with neurotypical children and families raising children diagnosed with neurodevelopmental disorders. The results indicate that parents of neuroatypical children more frequently experienced elevated levels of parental stress and parental burnout. At the same time, having a child with a neurodevelopmental diagnosis alone did not constitute a sufficient explanation for these phenomena. The most important factors were the chronicity of caregiving burden, opportunities for recovery, emotion regulation strategies, and perceived social support. The findings confirm the multifactorial nature of parental stress and parental burnout and highlight the importance of adequately perceived social support as a protective factor.