Poczucie umiejscowienia kontroli a postawy wobec sztucznej inteligencji: Rola rezyliencji jako czynnika moderującego.

Abstract

Współczesne środowisko technologiczne charakteryzujące się dynamicznym rozwojem sztucznej inteligencji, stawia przed jednostkami rosnące wyzwania adaptacyjne, co wiąże się ze zróżnicowanymi postawami wobec tej nowej technologii. Celem tej pracy było zbadanie związku pomiędzy umiejscowieniem kontroli a postawami wobec sztucznej inteligencji oraz określenie roli rezyliencji jako czynnika moderującego tę relację. W badaniu przyjęto hipotezę, że bardziej zewnętrzne umiejscowienie kontroli będzie wiązać się z mniej pozytywnymi postawami wobec SI jak również, że prężność psychiczna może zmieniać siłę i kierunek tej zależności. Analizy przeprowadzono z wykorzystaniem metod korelacyjnych oraz modelu regresji z moderacją. Uzyskane wyniki wykazały istotną, ujemną korelację między zewnętrznym umiejscowieniem kontroli a pozytywnymi postawami wobec sztucznej inteligencji (r=-0,26; p=0,005), co wskazuje, że osoby o bardziej zewnętrznym umiejscowieniu kontroli przejawiają mniej pozytywne postawy wobec SI. Jednocześnie analiza moderacji pokazuje istotny efekt interakcji (b=-0,04; p=0,024) wskazując, że wraz ze wzrostem poziomu prężności psychicznej, negatywny związek między zewnętrznym umiejscowieniem kontroli a pozytywnymi postawami wobec SI ulega wzmocnieniu. Dodatkowe analizy wykazały, że częstsze korzystanie z rozwiązań sztucznej inteligencji wiąże się z pozytywnymi postawami wobec niej (ρ=0,35; p<0,001). Wyniki wskazują, że umiejscowienie kontroli (LOC) stanowi istotny predyktor w przewidywaniu postaw wobec technologii sztucznej inteligencji, przy czym rezyliencja pełni złożoną role kontekstową moderując znaczenie tej zależności. Uzyskane rezultaty podkreślają zarazem znaczenie klasycznych konstruktów psychologicznych w wyjaśnianiu sposobu w jakich jednostki funkcjonują w okolicznościach intensywnych zmian technologicznych.

The contemporary technological environment, characterized by the dynamic development of artificial intelligence, poses increasing adaptive challenges for individuals, which is associated with diverse attitudes toward this new technology. The aim of this study was to examine the relationship between locus of control and attitudes toward artificial intelligence, as well as to determine the role of resilience as a moderating factor in this relationship. It was hypothesized that a more external locus of control would be associated with less positive attitudes toward AI, and that psychological resilience could alter the strength and direction of this relationship. Analyses were conducted using correlational methods and a regression model with moderation. The obtained results revealed a significant, negative correlation between external locus of control and positive attitudes toward artificial intelligence (r=-0,26; p=0,005), indicating that individuals with a more external locus of control exhibit less positive attitudes toward AI. At the same time, moderation analysis showed a significant interaction effect (b=-0,04; p=0,024), indicating that as the level of psychological resilience increases, the negative relationship between external locus of control and positive attitudes toward AI becomes stronger. Additional analyses showed that more frequent use of artificial intelligence solutions is associated with more positive attitudes toward it (ρ=0,35; p<0,001). The results indicate that locus of control (LOC) is a significant predictor in explaining attitudes toward artificial intelligence technologies, while resilience plays a complex contextual role by moderating the importance of this relationship. The obtained findings also highlight the importance of classical psychological constructs in explaining how individuals function in conditions of intensive technological change.