Rodzinne i szkolne czynniki ryzyka w zachowaniach samobójczych młodzieży – jakościowa analiza przypadków osób dorosłych z doświadczeniem suicydalnym

Abstract

Niniejsza praca magisterska podejmuje problematykę rodzinnych i szkolnych czynników ryzyka zachowań suicydalnych młodzieży, koncentrując się na retrospektywnej analizie doświadczeń osób dorosłych, które w okresie adolescencji doświadczyły kryzysu suicydalnego. Badanie miało charakter jakościowy i obejmowało pięciu uczestników, którzy brali udział w indywidualnych wywiadach pogłębionych, analizowanych metodą interpretacyjnej analizy narracji. Celem było zidentyfikowanie wzorców zachowań, czynników wywołujących kryzys oraz mechanizmów ochronnych w kontekście środowiska rodzinnego i szkolnego. W pracy zastosowano trzy narzędzia psychometryczne: INTE (Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej), COPE/Mini-COPE (ocena strategii radzenia sobie ze stresem) oraz PSS-10 (Skala Odczuwanego Stresu), mierzącą poziom subiektywnego odczuwania stresu w ostatnim miesiącu. Analiza danych pozwoliła na identyfikację powiązań między jakościowymi aspektami relacji rodzinnych i szkolnych a nasileniem zachowań suicydalnych, a także określenie strategii radzenia sobie, które chroniły uczestników przed pogłębieniem kryzysu. Wyniki wykazały, że kluczową rolę odgrywała jakość więzi rodzinnych, wsparcie rówieśnicze i nauczycielskie oraz kompetencje emocjonalne uczestników. Obecność czynników ochronnych, takich jak dostęp do psychologa, programy profilaktyczne i umiejętność regulacji emocji, sprzyjała wychodzeniu z kryzysu. Wnioski mają charakter praktyczny i wskazują na potrzebę kompleksowych, interdyscyplinarnych działań profilaktycznych i interwencyjnych w środowisku rodzinnym i szkolnym, a także podkreślają znaczenie wczesnego rozpoznawania czynników ryzyka i wdrażania strategii wspierających zdrowie psychiczne młodzieży.

This master's thesis addresses the issue of family and school risk factors for suicidal behaviors in adolescents, focusing on a retrospective analysis of the experiences of adults who experienced a suicidal crisis during adolescence. The study had a qualitative design and involved five participants who took part in in-depth individual interviews, analyzed using interpretative narrative analysis. The aim was to identify behavior patterns, crisis-triggering factors, and protective mechanisms within family and school environments. Three psychometric instruments were used in the study: INTE (Emotional Intelligence Questionnaire), COPE/Mini-COPE (assessment of coping strategies), and PSS-10 (Perceived Stress Scale), which measures the level of subjective stress experienced in the past month. Data analysis allowed for identifying links between qualitative aspects of family and school relationships and the intensity of suicidal behaviors, as well as determining coping strategies that helped participants prevent the escalation of the crisis. The results showed that the quality of family bonds, peer and teacher support, and participants’ emotional competencies played a key role. The presence of protective factors, such as access to a psychologist, preventive programs, and emotion regulation skills, facilitated recovery from the crisis. The findings have practical implications, highlighting the need for comprehensive, interdisciplinary preventive and intervention measures in family and school settings, and emphasizing the importance of early identification of risk factors and the implementation of strategies supporting adolescent mental health.