“Lęk i depresja u kobiet w spektrum autyzmu: Doświadczenia, wyzwania i strategie radzenia sobie – analiza jakościowa”

Abstract

Lęk i depresja są często zgłaszanymi problemami wśród kobiet w spektrum autyzmu, jednak ich doświadczenia pozostają niedostatecznie reprezentowane w badaniach psychologicznych. Różnice w obrazie objawów, presja społeczna oraz długotrwałe maskowanie cech autystycznych mogą prowadzić do opóźnionej diagnozy lub błędnej interpretacji trudności emocjonalnych. Celem niniejszej pracy było poznanie subiektywnych doświadczeń lęku i depresji u kobiet w spektrum autyzmu, ze szczególnym uwzględnieniem postrzeganych wyzwań oraz stosowanych strategii radzenia sobie. Badanie przeprowadzono w paradygmacie jakościowym. Dane zebrano za pomocą pogłębionych, częściowo ustrukturyzowanych wywiadów z dorosłymi kobietami z rozpoznaniem zaburzeń ze spektrum autyzmu. Wywiady dotyczyły indywidualnych doświadczeń lęku i depresji, codziennego funkcjonowania oraz sposobów radzenia sobie z obciążeniem emocjonalnym. Zebrany materiał poddano analizie tematycznej. Uzyskane wyniki wskazują, że objawy lękowe i depresyjne są silnie powiązane z presją społeczną, przeciążeniem sensorycznym, trudnościami w regulacji emocji oraz długotrwałym stosowaniem strategii maskowania. Uczestniczki opisywały zarówno adaptacyjne, jak i nieadaptacyjne strategie radzenia sobie, takie jak wycofanie, budowanie rutyn, restrukturyzacja poznawcza oraz korzystanie z pomocy psychologicznej. Wyniki podkreślają złożoność doświadczeń emocjonalnych kobiet w spektrum autyzmu oraz potrzebę uwzględniania perspektywy płci i specyfiki spektrum w diagnozie i oddziaływaniach terapeutycznych.

Anxiety and depression are frequently reported among women on the autism spectrum, yet their experiences remain underrepresented in psychological research. Differences in symptom presentation, social expectations, and long-term camouflaging of autistic traits often contribute to delayed diagnosis or misinterpretation of emotional difficulties. The aim of this study was to explore the lived experiences of anxiety and depression in women on the autism spectrum, with a particular focus on perceived challenges and coping strategies. This study employed a qualitative research approach. Data were collected through in-depth, semi-structured interviews with adult women diagnosed with autism spectrum disorder. The interviews addressed participants’ subjective experiences of anxiety and depression, everyday functioning, and methods of coping with emotional distress. The collected data were analyzed using qualitative thematic analysis. The results indicate that anxiety and depressive symptoms are closely associated with social pressure, sensory overload, emotional regulation difficulties, and prolonged masking behaviors. Participants described both adaptive and maladaptive coping strategies, including withdrawal, routine-building, cognitive reframing, and seeking psychological support. The findings highlight the complexity and individuality of emotional experiences in autistic women and emphasize the importance of autism-informed and gender-sensitive psychological assessment and intervention.