Styl radzenia sobie ze stresem jako moderator związku między lękiem sytuacyjnym, a jakością decyzji podejmowanych przez młodych kierowców

Abstract

Niniejsza praca skupia się na roli stylów radzenia sobie ze stresem jako moderatora związku między lękiem sytuacyjnym, a jakością podejmowanych decyzji. Głównym celem badawczym było ustalenie, czy konkretne strategie radzenia sobie modyfikują siłę i kierunek wpływu lęku sytuacyjnego na jakość decyzji podejmowanych na drodze przez młodych kierowców. W badaniu korelacyjnym wzięło udział 77 kierowców z województwa małopolskiego w wieku 18–25 lat, posiadających prawo jazdy kategorii B od 6 miesięcy do 5 lat. W badaniu wykorzystano narzędzia badawcze, tj. Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych (CISS), Inwentarz Stanu i Cechy Lęku (STAI), Kwestionariusz Zachowań Kierowców (DBQ-32-PL) oraz ankietę własną. Analiza uzyskanych wyników potwierdziła, że wysoki poziom lęku sytuacyjnego prowadzi do wzrostu liczby popełnianych błędów, rozumianej jako obniżenie jakości podejmowanych decyzji. Wykazano, że styl skoncentrowany na zadaniu osłabia siłę związku między lękiem, a błędami. Z kolei style skoncentrowane na emocjach oraz unikaniu nie tylko bezpośrednio determinują więcej błędów, ale dodatkowo wzmacniają destrukcyjny wpływ lęku na jakość decyzji. Konkluzje z badania wskazują na konieczność uwzględnienia kształtowania zadaniowego stylu w procesie szkolenia młodych kierowców, co może przyczynić się do redukcji ryzyka wypadkowego w tej grupie wiekowej. Przeprowadzona w pracy analiza stanowi wartościowy punkt wyjścia do dalszych, pogłębionych badań w tym obszarze.This thesis focuses on the role of stress coping styles as a moderator in the relationship between situational anxiety and the quality of decision-making. The main research objective was to determine whether specific coping strategies modify the strength and direction of the impact of situational anxiety on the quality of decisions made on the road by young drivers. The correlational study involved 77 drivers from the Lesser Poland Voivodeship, aged 18–25, who have held a category B driver's license for a period ranging from 6 months to 5 years. The research tools used in the study included the Coping Inventory for Stressful Situations (CISS), the State-Trait Anxiety Inventory (STAI), the Driver Behaviour Questionnaire (DBQ-32-PL), and a custom-designed survey. The analysis of the obtained results confirmed that a high level of situational anxiety leads to an increase in the number of errors committed, which is understood as a decrease in the quality of decision-making. It was demonstrated that the task-oriented coping style weakens the strength of the relationship between anxiety and errors. Conversely, emotion-oriented and avoidance-oriented styles not only directly determine more errors but also amplify the destructive impact of anxiety on the quality of decisions. The conclusions drawn from the study indicate the necessity of incorporating the development of a task-oriented coping style into the training process of young drivers, which may contribute to reducing the accident risk in this age group. The analysis conducted in this thesis provides a valuable starting point for further, in-depth research in this field.