Strategie radzenia sobie ze stresem u opiekunów dzieci w spektrum autyzmu – analiza na przykładzie wybranych rodzin

Abstract

Prezentowana praca poświęcona jest analizie metod i strategii radzenia sobie ze stresem, stosowanych przez rodziców dzieci ze zdiagnozowanym spektrum autyzmu. Głównym celem badań jest identyfikacja sposobów radzenia sobie z codziennymi trudnościami przez tę grupę oraz analiza ich konsekwencji dla funkcjonowania rodziny. Cele szczegółowe obejmują charakterystykę specyfiki ASD, rozpoznanie kluczowych stresorów, ocenę wsparcia społecznego oraz diagnozę ich codziennych trudności. W pracy postawiono pytania badawcze koncentrujące się na źródłach stresu (zdrowotnych, ekonomicznych, społecznych), dominujących strategiach zaradczych i ich efektywności, a także czynnikach wpływających na wybór konkretnych metod radzenia sobie. Analizie poddano również związek między wiekiem i funkcjonowaniem dziecka a poziomem stresu rodziców. W badaniach zastosowano podejście jakościowe, opierając procedurę metodologiczną na studium indywidualnych przypadków. Gromadzenie materiału badawczego zrealizowano przy pomocy zestawu uzupełniających się technik, do których należały: wywiad psychologiczny oraz standaryzowane kwestionariusze (CISS, COPE oraz PSS – 10). Grupę badaną stanowili rodzice wychowujący dzieci w spektrum autyzmu. Wyniki przeprowadzonych badań potwierdzają, że wychowywanie dziecka z autyzmem stanowi permanentne źródło wzmożonego stresu dla opiekunów, które determinuje konieczność stałego uruchamiania strategii radzenia sobie.The presented work analyzes the methods and strategies for coping with stress used by parents of children diagnosed with autism spectrum disorder (ASD). The primary goal of the study is to identify how this group copes with everyday difficulties and analyze their consequences for family functioning. Specific objectives include characterizing the specific nature of ASD, identifying key stressors, assessing social support, and diagnosing their daily challenges. The study posed research questions focusing on the sources of stress (health, economic, and social), dominant coping strategies and their effectiveness, and factors influencing the choice of specific coping methods. The relationship between the child's age and functioning and the parents' stress levels was also analyzed. The study employed a qualitative approach, basing the methodological procedure on individual case studies. Data collection was conducted using a set of complementary techniques, including psychological interviews and standardized questionnaires (CISS, COPE, and PSS-10). The study group consisted of parents raising children with autism spectrum disorder (ASD). The results of the conducted research confirm that raising a child with autism is a permanent source of increased stress for caregivers, which determines the need to constantly activate coping strategies