Cechy osobowości a występowanie i nasilenie objawów lęku i depresji u osób dorosłych

Abstract

Celem pracy była analiza, czy wybrane cechy osobowości, ujęte w modelu Wielkiej Piątki, pozostają istotnie powiązane z poziomem objawów depresyjnych i lękowych oraz czy mogą pełnić funkcję czynników ryzyka w zakresie funkcjonowania emocjonalnego. Hipoteza główna zakładała występowanie istotnego statystycznie związku pomiędzy cechami osobowości a nasileniem objawów depresji i lęku. Hipoteza zerowa przyjmowała brak takich zależności. W badaniu wzięło udział 100 osób dorosłych. Wykorzystano kwestionariuszowe metody pomiaru cech osobowości oraz nasilenia objawów depresyjnych i lękowych. W analizie danych wykorzystano korelację r Pearsona oraz test t Studenta dla prób niezależnych. Przyjęto poziom istotności statystycznej p < 0,05. Uzyskane wyniki wykazały istotne statystycznie zależności pomiędzy cechami osobowości a nasileniem objawów depresji i lęku. Neurotyczność była dodatnio związana zarówno z depresją, jak i lękiem, co oznacza, że wyższy poziom tej cechy wiązał się z większym nasileniem objawów emocjonalnych. Z kolei ekstrawersja oraz sumienność pozostawały w istotnych ujemnych zależnościach z objawami depresji i lęku, co wskazuje że osoby bardziej ekstrawertywne i sumienne doświadczały niższego poziomu objawów psychopatologicznych. Dodatkowo stwierdzono różnice międzypłciowe w zakresie nasilenia objawów, przy czym kobiety uzyskiwały wyższe wyniki zarówno w depresji, jak i lęku w porównaniu do mężczyzn. Wykazano również zależności związane z wiekiem, wskazujące na niższe nasilenie objawów u osób starszych w porównaniu do młodszych respondentów. Wyniki te potwierdzają wieloczynnikowy charakter depresji i lęku oraz znaczenie zarówno cech osobowości, jak i zmiennych demograficznych w ich wyjaśnianiu. Uzyskane rezultaty są zgodne z dotychczasową literaturą przedmiotu i potwierdzają, że cechy osobowości odgrywają istotną rolę w kształtowaniu funkcjonowania emocjonalnego jednostki.

The aim of this study was to examine whether selected personality traits, conceptualized within the Big Five personality model, are associated with the severity of depressive and anxiety symptoms and whether they may serve as risk factors for emotional functioning. It was hypothesized that significant relationships exist between personality traits and the severity of depressive and anxiety symptoms. The study involved 100 adult participants. Questionnaire-based methods were used to assess personality traits and the severity of depressive and anxiety symptoms. Data were analyzed using Pearson’s correlation coefficient and the independent-samples t-test. The level of statistical significance was set at p < .05. The results revealed significant relationships between personality traits and depressive and anxiety symptoms. Neuroticism was positively associated with both depression and anxiety, whereas extraversion and conscientiousness showed significant negative correlations with these symptoms. Women reported higher levels of depressive and anxiety symptoms than men. Age-related associations indicated lower symptom severity among older participants compared to younger respondents. These findings confirm the multifactorial nature of depression and anxiety and highlight the importance of both personality traits and demographic variables in explaining these phenomena. The results are consistent with previous research and support the conclusion that personality traits play a significant role in emotional functioning.