Gotowość do adopcji dzieci z obciążeniami zdrowotnymi, a cechy osobowości kandydatów na rodziców adopcyjnych.

Abstract

Proces adopcyjny stanowi wieloetapowe i złożone wyzwanie psychologiczne, wymagające od kandydatów na rodziców adopcyjnych odpowiednich predyspozycji osobowościowych oraz rozwiniętych kompetencji opiekuńczo-wychowawczych. Szczególnego znaczenia nabiera w tym kontekście gotowość do przysposobienia dziecka z obciążeniami zdrowotnymi obejmującymi m.in. zaburzenia rozwojowe, niepełnosprawność ruchową i intelektualną, alkoholowy zespół płodowy oraz choroby przewlekłe. Celem pracy było określenie czynników różnicujących deklarowaną gotowość kandydatów do przysposobienia dziecka z obciążeniami zdrowotnymi. Analizie poddano znaczenie wybranych cech osobowości oraz ogólnego poziomu kompetencji opiekuńczo-wychowawczych, jako zmiennych różnicujących poziom gotowości adopcyjnej. Badanie przeprowadzono wśród 148 osób (74 pary) uczestniczących w procedurze kwalifikacyjnej w Ośrodku Adopcyjnym Stowarzyszenia Rodzin Katolickich w Szczecinie. Zastosowano Inwentarz Osobowości NEO-PI-R, Kwestionariusz do oceny kandydatów na rodziców adopcyjnych, opiekunów, opiekunów prawnych i mediatorów oraz autorską ankietę oceny gotowości adopcyjnej. Zgromadzone dane poddano analizom statystycznym w celu weryfikacji postawionych hipotez badawczych. Wyniki wskazują, że większość analizowanych cech osobowości oraz kompetencje opiekuńczo-wychowawcze nie różnicują istotnie deklarowanej gotowości adopcyjnej. Istotne statystycznie zależności stwierdzono jednak w odniesieniu do wcześniejszego doświadczenia adopcyjnego oraz występowania przewlekłej choroby lub niepełnosprawności u kandydatów. Otrzymane rezultaty podkreślają znaczenie czynników związanych z doświadczeniem w kształtowaniu postaw adopcyjnych oraz wskazują na ograniczoną rolę wybranych cech osobowości i ogólnych kompetencji opiekuńczych w przewidywaniu deklarowanej gotowości adopcyjnej.

The adoption process is a multi-stage and complex psychological challenge requiring prospective adoptive parents to possess appropriate personality predispositions and well-developed caregiving and educational competencies. Particular importance is attributed to the readiness to adopt a child with health-related challenges, including developmental disorders, physical and intellectual disabilities, fetal alcohol spectrum disorders, and chronic illnesses. This study aimed to identify factors differentiating the declared readiness of candidates to adopt a child with health-related challenges. The analysis focused on selected personality traits, as well as the overall level of caregiving and educational competencies. The study was conducted among 148 individuals (74 couples) participating in the qualification procedure at the Adoption Center of the Association of Catholic Families in Szczecin. The NEO-PI-R Personality Inventory, the Questionnaire for the Assessment of Candidates for Adoptive Parents, Guardians, Legal Guardians, and Mediators, as well as a questionnaire assessing declared readiness to adopt a child with health-related challenges were used. Results indicate that most analyzed personality traits and caregiving competencies do not significantly differentiate declared adoption readiness. However, statistically significant relationships were found in relation to previous adoption experience and the presence of chronic illness or disability among candidates. The obtained results highlight the importance of experiential factors in shaping adoption attitudes and indicate a limited role of selected personality traits and general caregiving competencies in predicting declared adoption readiness.