Satysfakcja z pracy, stres zawodowy i wypalenie zawodowe nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i wychowania przedszkolnego – analiza porównawcza.

Abstract

Celem pracy było porównanie poziomu satysfakcji z pracy, stresu zawodowego oraz wypalenia zawodowego nauczycieli wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej oraz zbadanie zależności pomiędzy analizowanymi zmiennymi. Badanie przeprowadzono w grupie 104 nauczycieli, w tym 55 nauczycielek wychowania przedszkolnego oraz 49 nauczycielek edukacji wczesnoszkolnej. W badaniu zastosowano następujące narzędzia badawcze: Kwestionariusz Poczucia Stresu (KPS) autorstwa Mieczysława Plopy i Ryszarda Makarowskiego, Skalę Satysfakcji z Pracy (SSP) autorstwa Anny Zalewskiej, Kwestionariusz Postrzeganego Stresu w Pracy (PSwP) autorstwa Teresy Chirkowskiej-Smolak i Jarosława Grobelnego, Kwestionariusz Wypalenia Zawodowego OLBI w polskiej adaptacji Teresy Chirkowskiej-Smolak oraz kwestionariusz własnego autorstwa. Przeprowadzone analizy statystyczne wykazały, że nie występują istotne statystycznie różnice pomiędzy nauczycielami wychowania przedszkolnego a nauczycielami edukacji wczesnoszkolnej. Jednocześnie wyniki badań potwierdziły występowanie istotnych zależności pomiędzy analizowanymi zmiennymi. Wykazano ujemny związek pomiędzy poziomem stresu zawodowego a satysfakcją z pracy. Potwierdzono również ujemną zależność pomiędzy wypaleniem zawodowym a satysfakcją z pracy oraz dodatnią zależność pomiędzy stresem zawodowym a wypaleniem zawodowym. Wyniki badań wskazują, że specyfika pracy nauczycieli wychowania przedszkolnego oraz nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej wiąże się z porównywalnym poziomem obciążeń zawodowych, stresu oraz satysfakcji z pracy, co może wynikać z podobnego charakteru wykonywanych czynności zawodowych oraz zbliżonych wymagań stawianych nauczycielom.

The aim of this study was to compare levels of job satisfaction, occupational stress and burnout experienced by preschool and early school education teachers, as well as to examine the relationships between the analysed variables. The study was conducted on a group of 104 teachers, including 55 preschool teachers and 49 early school education teachers. The following research instruments were used: the Perceived Stress Questionnaire (PSQ) by Mieczysław Plopa and Ryszard Makarowski, the Job Satisfaction Scale (JSS) by Anna Zalewska, the Perceived Stress at Work Questionnaire (PSWQ) by Teresa Chirkowska-Smolak and Jarosław Grobelny, the Oldenburg Burnout Inventory (OLBI) adapted to Polish by Teresa Chirkowska-Smolak, and a self-developed questionnaire. Statistical analyses showed that there were no statistically significant outcome differences between preschool teachers and early school education teachers. At the same time, the results confirmed the existence of significant relationships between the analysed variables. A negative relationship was found to exist between occupational stress and job satisfaction. A negative relationship was also confirmed between burnout and job satisfaction, as well as a positive relationship between occupational stress and burnout. The results indicate that the nature of work undertaken by preschool and early school education teachers is associated with comparable levels of occupational burden, stress, and job satisfaction, which may result from the similar nature of the tasks performed and the comparable requirements placed on teachers.