Stres zawodowy nauczycieli w warunkach edukacji integracyjnej oraz strategie radzenia sobie z nim – studium przypadku

Abstract

Niniejsza praca dyplomowa poświęcona jest analizie problematyki stresu zawodowego nauczycieli pracujących w klasach integracyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia inteligencji emocjonalnej w procesie radzenia sobie z obciążeniami zawodowymi. Celem badań było rozpoznanie źródeł stresu zawodowego, określenie jego konsekwencji dla funkcjonowania zawodowego i osobistego nauczycieli oraz identyfikacja stosowanych strategii radzenia sobie ze stresem. Badania przeprowadzono metodą studium przypadku wśród pięciu nauczycielek pracujących w edukacji integracyjnej, wykorzystując wywiad oraz standaryzowane narzędzia badawcze: Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych (CISS), Kwestionariusz Poczucia Stresu (KPS) oraz Popularny Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej (PKIE). Uzyskane wyniki wskazują, że głównymi źródłami stresu zawodowego są trudne zachowania uczniów, problemy we współpracy z rodzicami oraz przeciążenie obowiązkami administracyjnymi i organizacyjnymi. Stres negatywnie wpływa zarówno na funkcjonowanie zawodowe jak i osobiste badanych nauczycielek. Wyniki sugerują również, że skuteczność radzenia sobie ze stresem może wiązać się z preferowanymi strategiami adaptacyjnymi oraz poziomem inteligencji emocjonalnej, szczególnie w zakresie regulacji emocji. Uzyskane rezultaty podkreślają znaczenie rozwijania kompetencji emocjonalnych nauczycieli oraz potrzebę wzmacniania systemowych form wsparcia w edukacji integracyjnej.

This thesis analyzes the issue of occupational stress among teachers working in inclusive classrooms, with particular emphasis on the importance of emotional intelligence in coping with occupational stress. The aim of the study was to identify sources of occupational stress, determine its consequences for teachers' professional and personal functioning, and identify the strategies they employ to cope with stress. The study was conducted using a case study approach involving five female teachers working in inclusive education. Data were collected through interviews and standardized research instruments: the Coping Inventory for Stressful Situations (CISS), the Stress Perception Questionnaire (KPS) and the Popular Questionnaire of Emotional Intelligence (PKIE). The results indicate that the main sources of occupational stress include challenging student behavior, difficulties in working with parents, and administrative and organizational overload. Stress negatively impacts both the professional and personal functioning of the participating teachers. The results also suggest that effective coping with stress may be related to preferred adaptive strategies and the level of emotional intelligence, particularly in the area of emotion regulation. The findings emphasize the importance of developing teachers’ emotional competences and the need to strengthen systemic forms of support in integrated education.