Funkcje wykonawcze jako predyktor nasilenia objawów obsesyjno-kompulsyjnych u młodych dorosłych: rola katastrofizacji jako moderatora zależności

Abstract

Celem pracy było zbadanie, w jaki sposób funkcjonowanie wykonawcze oraz poznawcze strategie regulacji emocji wiążą się z nasileniem objawów obsesyjno‑kompulsyjnych u młodych dorosłych. Badanie przeprowadzono metodą sondażową wśród osób w wieku wczesnej dorosłości; do analiz włączono 237 kompletnych zestawów odpowiedzi uzyskanych za pomocą kwestionariuszy OCI‑R, CERQ i ADEXI. Oceniono rozkłady zmiennych, zależności korelacyjne oraz model mediacji, którego celem było sprawdzenie, czy katastrofizacja pośredniczy w relacji między funkcjami wykonawczymi a nasileniem objawów OCD. Wyniki pokazały, że trudności w zakresie pamięci operacyjnej i hamowania są związane z wyższymi wynikami w OCI‑R. Katastrofizacja była dodatnio powiązana zarówno z deficytami funkcji wykonawczych, jak i z nasileniem objawów obsesyjno‑kompulsyjnych. Analiza mediacji wykazała częściowe pośrednictwo katastrofizacji, co sugeruje, że sposób interpretowania sytuacji i własnych reakcji emocjonalnych może wzmacniać wpływ trudności wykonawczych na objawy. Otrzymane wyniki podkreślają znaczenie jednoczesnego uwzględniania procesów poznawczych i regulacji emocji w wyjaśnianiu mechanizmów leżących u podstaw OCD oraz wskazują na potrzebę dalszych badań nad czynnikami zwiększającymi podatność na rozwój objawów.The aim of the study was to examine how executive functioning and cognitive emotion regulation relate to the severity of obsessive‑compulsive symptoms in young adults. The research was conducted using an online survey, and 237 complete response sets were included in the analyses. Participants completed the OCI‑R, CERQ, and ADEXI questionnaires. The analyses involved descriptive statistics, correlations, and a mediation model designed to test whether catastrophizing mediates the relationship between executive functioning and obsessive‑compulsive symptoms. The results showed that greater difficulties in working memory and inhibition were associated with higher levels of obsessive‑compulsive symptoms. Catastrophizing was positively related both to executive functioning deficits and to OCI‑R scores. Mediation analysis indicated that catastrophizing partially explained the link between executive difficulties and symptom severity, suggesting that the way individuals interpret stressful situations and their own emotional reactions may intensify the impact of executive deficits on obsessive‑compulsive tendencies. These findings highlight the importance of considering both cognitive processes and emotion regulation strategies when examining mechanisms underlying OCD and point to the need for further research on factors contributing to vulnerability to obsessive‑compulsive symptoms.