Powodzenie szkolne wśród dzieci wysoko wrażliwych. Wielokrotne studium przypadku.

Abstract

Praca podejmuje temat funkcjonowania dzieci wysoko wrażliwych (HSP) w środowisku szkolnym, ze szczególnym uwzględnieniem czynników sprzyjających lub utrudniających ich powodzenie edukacyjne. Badanie miało charakter jakościowy i zostało przeprowadzone w jednej szkole podstawowej w formie wielokrotnego studium przypadku (N = 5), z zastosowaniem triangulacji metod: wywiadu półustrukturyzowanego, obserwacji w klasie i na przerwach oraz analizy dokumentów. Do identyfikacji uczniów wykorzystano skalę HSC (Highly Sensitive Child Scale), a analizie poddano m.in. objawy przeciążenia bodźcowego, style regulacji emocji, motywację oraz relacje z nauczycielami i rówieśnikami. Wyniki potwierdzają, że powodzenie szkolne dzieci HSP nie zależy bezpośrednio od zdolności poznawczych, lecz od jakości środowiska edukacyjnego. Kluczowe znaczenie miała relacja z nauczycielem, możliwość pracy w spokojnym tempie, unikanie ekspozycji społecznej oraz dostęp do wsparcia psychologicznego. Wysoka wrażliwość może być zarówno zasobem, jak i czynnikiem ryzyka – w zależności od otoczenia. Na podstawie wyników sformułowano praktyczne rekomendacje dla szkół w zakresie wspierania uczniów wysoko wrażliwych poprzez elastyczną organizację nauczania i większą uważność na potrzeby emocjonalno-sensoryczne.

This thesis explores the functioning of highly sensitive children (HSP) within the school environment, with particular focus on the factors that support or hinder their academic success. The qualitative study was conducted in a single primary school using a multiple case study design (N = 5), applying methodological triangulation: semi-structured interviews, classroom and break-time observations, and document analysis. The Highly Sensitive Child Scale (HSC) was used to identify participants, and the analysis focused on sensory overload symptoms, emotional regulation strategies, motivation, and relationships with teachers and peers. The findings confirm that the academic success of highly sensitive students does not directly depend on cognitive ability but rather on the quality of the educational environment. Key factors included the teacher-student relationship, the opportunity to work at a calm pace, the ability to avoid public exposure, and access to psychological support. High sensitivity can be either a resource or a risk factor, depending on the surrounding context. Based on the results, practical recommendations were formulated for schools to better support highly sensitive students by implementing more flexible teaching arrangements and greater attentiveness to their emotional and sensory needs.