Funkcjonowanie rodzin wychowujących dziecko z niepełnosprawnościami sprzężonymi a spostrzegane wsparcie społeczne przez rodziców

Abstract

Celem pracy jest określenie zależności pomiędzy funkcjonowaniem systemu rodzinnego a poziomem spostrzeganego wsparcia społecznego u rodziców dzieci z niepełnosprawnością sprzężoną. Analiza opiera się na założeniu, zgodnie z którym jakość relacji w rodzinie – w szczególności poziom jej spójności i elastyczności – wiąże się ze sposobem postrzegania wsparcia społecznego. Wsparcie to odgrywa istotną rolę w procesie adaptacji do sytuacji długotrwałego obciążenia opiekuńczo-wychowawczego, wpływając na poziom stresu oraz dobrostan psychiczny rodziców. Główny problem badawczy niniejszej pracy można sformułować następująco: czy oraz w jakim stopniu poziom spostrzeganego wsparcia społecznego różnicuje funkcjonowanie systemu rodzinnego oraz czy może on pełnić rolę istotnego predyktora jakości funkcjonowania rodziny w grupie rodziców dzieci z niepełnosprawnością sprzężoną. Badania będą miały charakter ilościowy i zostaną przeprowadzone wśród rodziców oraz opiekunów prawnych dzieci uczęszczających do Ośrodków Rewalidacyjno-Wychowawczych. W badaniu wykorzystana zostanie metryczka socjodemograficzna oraz dwa standaryzowane narzędzia psychometryczne. Do oceny funkcjonowania systemu rodzinnego zastosowana zostanie Skala Oceny Rodziny (SOR) autorstwa Andrzeja Margasińskiego, stanowiąca polską adaptację kwestionariusza FACES-IV Davida H. Olsona. Poziom spostrzeganego wsparcia społecznego mierzony będzie za pomocą Wielowymiarowej Skali Spostrzeganego Wsparcia Społecznego (MSPSS/WSSWS) Zimeta i współpracowników w polskiej adaptacji Krystyny Buszman oraz Hanny Przybyły-Basisty. Uzyskane wyniki pozwolą określić znaczenie wsparcia społecznego dla funkcjonowania rodzin oraz mogą stanowić podstawę do doskonalenia istniejących systemów wsparcia, ponadto przyczynią się do pogłębienia wiedzy na temat mechanizmów radzenia sobie rodzin dzieci z niepełnosprawnością sprzężoną z długotrwałymi obciążeniami opiekuńczo-wychowawczymi.

The aim of the study is to determine the relationship between family system functioning and the level of perceived social support among parents of children with multiple intellectual disabilities. The analysis is based on the assumption that the quality of family relationships—particularly cohesion and flexibility—is associated with the perception of social support. This support plays an important role in the process of adaptation to long-term caregiving and educational demands, influencing stress levels and the psychological well-being of parents. The main research question can be formulated as follows: whether and to what extent the level of perceived social support is associated with variations in family system functioning, and whether it can serve as a significant predictor of family functioning quality in the group of parents of children with multiple disabilities. The study adopts a quantitative approach and will be conducted among parents and legal guardians of children attending Revalidation and Educational Centers. A sociodemographic questionnaire and two standardized psychometric instruments will be used. Family system functioning will be assessed using the Family Assessment Scale (FAS) by Andrzej Margasiński, the Polish adaptation of David H. Olson’s FACES-IV. Perceived social support will be measured using the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) by Zimet et al., in the Polish adaptation by Buszman and Przybyła-Basista. The results will help to determine the role of social support in family functioning and may provide a basis for improving existing support systems. Furthermore, they will contribute to a better understanding of coping mechanisms in families of children with multiple intellectual disabilities facing long-term caregiving and developmental challenges.