Lęk i stres u osób z chorobami glutenozależnymi

Abstract

Choroby glutenozależne stanowią grupę schorzeń przewlekłych, których leczenie opiera się przede wszystkim na stosowaniu diety bezglutenowej. Ich przebieg oraz związane z nimi ograniczenia mogą oddziaływać na funkcjonowanie psychiczne i społeczne osób chorych. Celem pracy była analiza lęku i stresu u osób z chorobami glutenozależnymi. W badaniu wzięło udział 110 osób dorosłych z rozpoznaną chorobą glutenozależną. Do przeprowadzenia badania zastosowano Inwentarz Stanu i Cechy Lęku (STAI), Kwestionariusz Poczucia Stresu (KPS) oraz arkusz personalny własnego autorstwa. Uzyskane wyniki wskazują, że osoby z chorobami glutenozależnymi charakteryzują się wysokim poziomem lęku, zarówno stanu, jak i cechy. Badanie ogólnego nasilenia poczucia stresu wskazało na jego wysoki poziom, przy czym równocześnie zaobserwowano u części badanych występowanie skrajnie niskich wartości. Wykazano, że czynniki socjodemograficzne oraz kliniczne istotnie wpływają na poziom lęku i stresu. Wyniki badań podkreślają znaczenie uwarunkowań psychologicznych w funkcjonowaniu osób z chorobami glutenozależnymi, co stanowiło podstawę do sformułowania implikacji praktycznych. Jednocześnie wskazują na potrzebę prowadzenia dalszych badań z wykorzystaniem precyzyjnych metod, w tym badań podłużnych.

Gluten-related disorders constitute a group of chronic conditions whose treatment is primarily based on adherence to a gluten-free diet. Their course and the associated limitations may affect the psychological and social functioning of affected individuals. The aim of the study was to analyse anxiety and stress in persons with gluten-related disorders. The study included 110 adults diagnosed with a gluten-related disorder. The State‑Trait Anxiety Inventory (STAI), the Sense of Stress Questionnaire (KPS) and a self-designed personal data sheet were used to conduct the study. The results indicate that individuals with gluten-related disorders are characterised by high levels of anxiety, both state and trait. Assessment of overall perceived stress indicated a high level, although extremely low values were observed in a subset of participants. Sociodemographic and clinical factors were shown to significantly affect levels of anxiety and stress. The findings underscore the importance of psychological determinants for the functioning of people with gluten-related disorders and served as a basis for formulating practical implications. They also point to the need for further research using more precise methods, including longitudinal studies.