Style radzenia sobie ze stresem i poziom lęku u młodych dorosłych – badanie porównawcze osób odchodzących z Kościoła katolickiego i aktywnie wierzących

Abstract

Niniejsza praca podejmuje tematykę kosztów psychologicznych i strategii radzenia sobie ze stresem w kontekście religijności oraz zjawiska dekonwersji. Głównym celem badania jest porównanie poziomu lęku oraz preferowanych stylów radzenia sobie w sytuacjach trudnych u młodych dorosłych odchodzących z Kościoła katolickiego oraz osób aktywnie wierzących. W badaniu ilościowym zaplanowano udział 100 młodych dorosłych (w wieku 18–35 lat), z których wyłoniono dwie równoliczne grupy badawcze: 50 osób, które zaprzestały praktyk religijnych lub dokonały apostazji, oraz 50 osób aktywnie praktykujących. W projekcie wykorzystano autorską ankietę socjodemograficzną oraz dwa wystandaryzowane narzędzia psychometryczne: Inwentarz Stanu i Cechy Lęku (STAI) C.D. Spielbergera oraz Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych (CISS) N.S. Endlera i J.D.A. Parkera. W ramach projektu sformułowano hipotezy badawcze zakładające, że osoby odchodzące z Kościoła charakteryzują się wyższym poziomem lęku (zarówno lęku-stanu, jak i lęku-cechy) w porównaniu do grupy aktywnie wierzącej. Przewiduje się również zróżnicowanie w zakresie strategii zaradczych – zakłada się, że badani w trakcie dekonwersji częściej stosują styl radzenia sobie skoncentrowany na emocjach (SSE) oraz na unikaniu (SSU). Z kolei u osób aktywnie wierzących oczekuje się silniejszej tendencji do poszukiwania kontaktów towarzyskich (PKT) w obliczu stresu. Weryfikacja tych założeń pozwoli ocenić, w jakim stopniu utrata wiary i opuszczenie wspólnoty religijnej wiążą się ze znacznym obciążeniem psychicznym i czynią tę grupę podatną na dystres. Oczekuje się, że zebrane dane będą stanowić istotne wsparcie merytoryczne w obszarze poradnictwa psychologicznego i pracy terapeutycznej z młodymi dorosłymi przechodzącymi kryzys światopoglądowy.

This thesis explores the psychological costs and stress coping strategies in the context of religiosity and the phenomenon of deconversion. The main objective of the study is to compare anxiety levels and preferred coping styles in stressful situations between young adults leaving the Catholic Church and actively practicing individuals. The quantitative research plans to involve 100 young adults (aged 18–35), divided into two equal groups: 50 individuals who have ceased religious practices or committed apostasy, and 50 actively practicing individuals. The project utilizes a custom sociodemographic survey and two standardized psychometric tools: the State-Trait Anxiety Inventory (STAI) by C.D. Spielberger and the Coping Inventory for Stressful Situations (CISS) by N.S. Endler and J.D.A. Parker. Within the framework of the project, research hypotheses were formulated assuming that individuals leaving the Church are characterized by higher levels of anxiety (both state and trait anxiety) compared to the actively believing group. Differences in coping strategies are also anticipated – it is hypothesized that participants undergoing deconversion more often use emotion-oriented (SSE) and avoidance-oriented (SSU) coping styles. In contrast, actively practicing individuals are expected to show a stronger tendency to seek social diversion (PKT) in the face of stress. Verification of these assumptions will allow for assessing the extent to which the loss of faith and leaving a religious community are associated with a significant psychological burden. It is expected that the collected data will provide substantial substantive support in the field of psychological counseling and therapeutic work with young adults experiencing a worldview crisis.