Rola osobowości w kształtowaniu poczucia sensu życia oraz podatności na depresję u osób starszych

Abstract

Celem niniejszej pracy jest zrozumienie roli cech osobowości w kształtowaniu poczucia sensu życia oraz podatności na doświadczanie objawów depresyjnych u osób starszych. Współczesne badania psychologiczne wskazuję, że zarówno względnie trwałe cechy osobowości, jak i subiektywne poczucie sensu życia odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu psychicznym człowieka oraz jego zdolności do radzenia sobie z trudnościami życiowymi. Podczas ukazywania indywidualnych narracji osób starszych dotyczących poczucia sensu życia, społecznych, psychologicznych przejawów starzenia się, zostały zanalizowane aspekty w jaki sposób cechy osobowości zwiększają bądź zmniejszają podatność na objawy depresyjne, a także jak osoby w późnym wieku dorosłości postrzegają sens swojego życia. Przedmiotem badań została więc aktualna struktura osobowości. Szczególną uwagę poświęcono jej roli jako potencjalnego czynnika ryzyka lub zasobu chroniącego przed obniżeniem dobrostanu psychicznego. Analiza badań jakościowych koncentrowała się na doświadczeniach badanych oraz sposobach przeżywania starości i związanych z nią wyzwań. Przeprowadzone analizy wskazują, że określone cechy osobowości mogą sprzyjać budowaniu poczucia sensu życia, a tym samym ograniczać podatność na doświadczanie objawów depresyjnych. Uzyskane wyniki podkreślają znaczenie uwzględnienia indywidualnych różnic osobowościowych w badaniach nad zdrowiem psychicznym oraz w działaniach profilaktycznych i terapeutycznych.

The aim of this study is to understand the role of personality traits in shaping the sense of meaning in life and the susceptibility to experiencing depressive symptoms in older adults. Contemporary psychological research indicates that both relatively enduring personality traits and the subjective sense of meaning in life play a significant role in a person's mental functioning and their ability to cope with life's difficulties. While presenting individual narratives of older adults regarding their sense of meaning in life and the social and psychological manifestations of aging, we analyzed how personality traits increase or decrease susceptibility to depressive symptoms, as well as how people in late adulthood perceive meaning in their lives. Therefore, the subject of the study was the current personality structure. Particular attention was paid to its role as a potential risk factor or resource protecting against decreased mental well-being. The analysis of qualitative studies focused on the participants' experiences and ways of coping with old age and its associated challenges. The analyses indicate that certain personality traits can facilitate building a sense of meaning in life and thus reduce susceptibility to experiencing depressive symptoms. The obtained results emphasize the importance of taking into account individual personality differences in mental health research and in preventive and therapeutic activities.