Zachowania szkodliwe i ryzykowne w środowisku online a rozwój zaburzeń lękowych u dzieci w wieku szkolnym

Abstract

Celem pracy było określenie związku pomiędzy funkcjonowaniem dzieci i młodzieży w środowisku online a nasileniem objawów lękowych. W części teoretycznej przedstawiono charakterystykę środowiska internetowego jako współczesnej przestrzeni socjalizacji młodych ludzi oraz omówiono wybrane zjawiska ryzyka, takie jak cyberprzemoc, ostracyzm społeczny, porównania społeczne, presja wizerunkowa, FOMO i ekspozycja na nieadekwatne treści internetowe. Zaprezentowano również specyfikę rozwoju psychospołecznego dzieci i młodzieży oraz kliniczne ujęcie zaburzeń lękowych. Badanie przeprowadzono wśród 100 uczniów szkół podstawowych w wieku od 10 do 14 lat. Zastosowano Inwentarz Stanu i Cechy Lęku dla Dzieci STAI-C, Skalę Lęku Społecznego dla Adolescencji SAS-A oraz autorski kwestionariusz dotyczący funkcjonowania w środowisku online. Analizy statystyczne obejmowały korelacje rang Spearmana oraz analizę regresji liniowej. Uzyskane wyniki wykazały dodatni związek pomiędzy problemowym korzystaniem z Internetu a poziomem lęku jako cechy. Ryzykowne funkcjonowanie online okazało się istotnym predyktorem poziomu lęku. Stwierdzono również, że doświadczenia cyberprzemocy, ostracyzmu i odrzucenia online wiążą się zarówno z wyższym poziomem lęku społecznego, jak i lęku jako cechy. Dodatnie zależności odnotowano także pomiędzy porównaniami społecznymi w mediach społecznościowych a poziomem lęku społecznego i lęku jako cechy. Wyniki wskazują, że funkcjonowanie w środowisku cyfrowym stanowi istotny czynnik związany z dobrostanem psychicznym dzieci i młodzieży.The aim of this study was to examine the relationship between children’s and adolescents’ online functioning and the severity of anxiety symptoms. The theoretical part presents the Internet environment as a contemporary space of socialization and discusses selected online risk factors, including cyberbullying, social ostracism, social comparison, appearance pressure, fear of missing out (FOMO), and exposure to inappropriate online content. The study also reviews psychosocial development in childhood and adolescence as well as the clinical perspective on anxiety disorders. The study involved 100 primary school students aged 10–14 years. The State-Trait Anxiety Inventory for Children (STAI-C), the Social Anxiety Scale for Adolescents (SAS-A), and an original questionnaire concerning online functioning were used. Statistical analyses included Spearman’s rank correlations and linear regression analysis. The results revealed a positive relationship between problematic Internet use and trait anxiety. Risky online functioning was identified as a significant predictor of trait anxiety. Experiences of cyberbullying, online ostracism, and social rejection were associated with higher levels of both social anxiety and trait anxiety. Positive associations were also found between social comparison on social media and both social anxiety and trait anxiety. The findings indicate that digital environment experiences are significantly related to the psychological well-being and emotional functioning of children and adolescents.