Wypalenie zawodowe a konsekwencje doświadczenia wtórnej traumy u pracowników socjalnych i asystentów rodziny

Abstract

Praca dotyczy zależności między wypaleniem zawodowym a nasileniem objawów wtórnej traumy u pracowników socjalnych i asystentów rodziny oraz roli wzrostu potraumatycznego w kontekście pracy pomocowej. Badanie miało charakter ilościowy i zostało przeprowadzone wśród 100 osób zatrudnionych głównie w ośrodkach pomocy społecznej i powiatowych centrach pomocy rodzinie z terenu powiatu suskiego, z wykorzystaniem kwestionariuszy LBQ (Link Burnout Questionnaire; M. Santinello), PCL-5 (PTSD Checklist for DSM-5; Weathers i in.), PTGI-SF (Posttraumatic Growth Inventory – Short Form; Cann i in.) oraz metryczki własnej. Wyniki wykazały, że najważniejszym czynnikiem powiązanym z wypaleniem zawodowym było nasilenie objawów wtórnej traumy. Wtórna trauma pozostawała w istotnym dodatnim związku przede wszystkim z wyczerpaniem psychofizycznym, poczuciem braku skuteczności zawodowej oraz rozczarowaniem pracą. W analizie regresji wynik ogólny PCL-5 okazał się istotnym predyktorem wypalenia zawodowego. Stwierdzono również, że pracownicy socjalni uzyskiwali wyższe wyniki niż asystenci rodziny w zakresie wybranych wymiarów wypalenia oraz objawów wtórnej traumy. Wzrost potraumatyczny wykazywał natomiast słabe i niejednoznaczne związki z badanymi zmiennymi. Wyniki wskazują na znaczenie profilaktyki wtórnej traumy oraz wzmacniania systemowych form wsparcia pracowników instytucji pomocy społecznej.

The study concerns the relationship between job burnout and the severity of secondary trauma symptoms among social workers and family assistants, as well as the role of posttraumatic growth in the context of helping professions. The study had a quantitative design and was conducted among 100 participants employed mainly in social welfare centers and county family support centers in the Suski district, using the following instruments: the LBQ (Link Burnout Questionnaire; M. Santinello), the PCL-5 (PTSD Checklist for DSM-5; Weathers et al.), the PTGI-SF (Posttraumatic Growth Inventory – Short Form; Cann et al.), and an author-designed demographic questionnaire. The results showed that the most important factor associated with job burnout was the severity of secondary trauma symptoms. Secondary trauma was significantly and positively related primarily to psychophysical exhaustion, a sense of reduced professional effectiveness, and disappointment with work. In the regression analysis, the overall PCL-5 score proved to be a significant predictor of job burnout. It was also found that social workers scored higher than family assistants on selected dimensions of burnout and on secondary trauma symptoms. Posttraumatic growth, in turn, showed weak and ambiguous relationships with the variables studied. The findings indicate the importance of preventing secondary trauma and strengthening systemic forms of support for employees of social welfare institutions.