Rola rozumienia emocji i poczucia sensu życia w kształtowaniu zdrowia psychosomatycznego u nauczycieli
Abstrakt
Celem pracy była empiryczna analiza zależności między rozumieniem emocji, poczuciem sensu życia a nasileniem objawów psychosomatycznych u 103 czynnych zawodowo nauczycieli. Badania osadzono w paradygmacie biopsychospołecznym, koncepcji noo-psychosomatycznej K. Popielskiego i logoterapii V. Frankla. Wykorzystano standaryzowane narzędzia: Test Rozumienia Emocji (TRE) A. Matczak i J. Piekarskiej, Test Poczucia Sensu Życia (PIL) J.C. Crumbaugha i L.T. Maholicka oraz Listę Objawów Noo-Psychosomatycznych (LO NPS) K. Popielskiego. Wyniki wykazały, że środowisko pracy nauczyciela generuje obciążenia stresowe niezależne od czynników organizacyjno-demograficznych. Odnotowano ujemną korelację między rozumieniem emocji a poczuciem sensu życia. Sugeruje to mechanizm „bolesnego wglądu” – wysoka świadomość trudnych stanów afektywnych przy braku możliwości zmiany środowiska pracy potęguje kryzys egzystencjalny. Najwyższą wartość protekcyjną dla zdrowia posiada wymiar noetyczny. Analiza regresji potwierdziła, że poczucie sensu życia to główny predyktor chroniący przed somatyzacją dystresu, podczas gdy samo rozumienie emocji jest w tym niewystarczające. Uzyskane dane dowodzą, że zdolność rozumienia emocji, bez oparcia w poczuciu sensu, nie chroni skutecznie przed somatyzacją. Praca wskazuje na konieczność projektowania systemów wsparcia dla oświaty, które obok rozwoju kompetencji emocjonalnych, będą wzmacniać zasoby egzystencjalne.
The aim of this study was an empirical analysis of the relationship between emotion understanding, meaning in life, and psychosomatic symptoms among 103 active teachers. The research was grounded in the biopsychosocial paradigm, K. Popielski’s noo-psychosomatic concept, and V. Frankl’s logotherapy. The standardized tools used included: the Emotion Understanding Test (TRE) by A. Matczak and J. Piekarska, the Purpose in Life Test (PIL) by J.C. Crumbaugh and L.T. Maholick, and the Noo-Psychosomatic Symptom Checklist (LO NPS) by K. Popielski. Results showed that the teaching environment generates stress burdens independent of organizational and demographic factors. A negative correlation was found between emotion understanding and meaning in life. This suggests a "painful insight" mechanism—high awareness of difficult affective states without the possibility to change the work environment exacerbates the respondents' existential crisis. The noetic dimension holds the highest protective value for health. Regression analysis confirmed that meaning in life is the main predictor protecting against distress somatization, while emotion understanding alone is insufficient. The findings demonstrate that emotion understanding without a sense of meaning does not effectively protect against somatization. The study highlights the need for educational support systems that, alongside developing emotional competencies, strengthen existential resources.
The aim of this study was an empirical analysis of the relationship between emotion understanding, meaning in life, and psychosomatic symptoms among 103 active teachers. The research was grounded in the biopsychosocial paradigm, K. Popielski’s noo-psychosomatic concept, and V. Frankl’s logotherapy. The standardized tools used included: the Emotion Understanding Test (TRE) by A. Matczak and J. Piekarska, the Purpose in Life Test (PIL) by J.C. Crumbaugh and L.T. Maholick, and the Noo-Psychosomatic Symptom Checklist (LO NPS) by K. Popielski. Results showed that the teaching environment generates stress burdens independent of organizational and demographic factors. A negative correlation was found between emotion understanding and meaning in life. This suggests a "painful insight" mechanism—high awareness of difficult affective states without the possibility to change the work environment exacerbates the respondents' existential crisis. The noetic dimension holds the highest protective value for health. Regression analysis confirmed that meaning in life is the main predictor protecting against distress somatization, while emotion understanding alone is insufficient. The findings demonstrate that emotion understanding without a sense of meaning does not effectively protect against somatization. The study highlights the need for educational support systems that, alongside developing emotional competencies, strengthen existential resources.