Depresja i lęk wśród adolescentów w kontekście postaw rodzicielskich oraz stylów radzenia sobie ze stresem.

Abstract

Depresja i lęk należą do najczęściej występujących problemów internalizacyjnych w okresie adolescencji, a ich nasilenie pozostaje w istotnym związku zarówno z percepcją postaw rodzicielskich, jak i preferowanymi stylami radzenia sobie ze stresem. Badanie przeprowadzono wśród adolescentów uczęszczających do szkoły średniej, wykorzystując standaryzowane narzędzia psychometryczne (SPR‑2, BDI, STAIC oraz CISS), co umożliwiło empiryczną weryfikację hipotez dotyczących bezpośrednich i pośrednich zależności między analizowanymi zmiennymi. Wyniki wskazały, że postawy rodzicielskie charakteryzujące się akceptacją i wsparciem wiążą się z niższym poziomem objawów depresyjnych i lękowych, natomiast postawy odrzucające, nadmiernie kontrolujące lub chłodne emocjonalnie korelują z wyższym nasileniem trudności emocjonalnych. Zaobserwowano również, że style radzenia sobie pełnią częściową rolę mediacyjną: styl zadaniowy sprzyja niższemu poziomowi objawów, natomiast style emocjonalny i unikowy wzmacniają podatność na zaburzenia internalizacyjne. Uzyskane rezultaty podkreślają znaczenie środowiska rodzinnego oraz indywidualnych zasobów regulacyjnych w kształtowaniu dobrostanu psychicznego młodzieży i wskazują obszary kluczowe dla projektowania działań profilaktycznych oraz interwencyjnych.Depression and anxiety are among the most common internalizing problems in adolescence, and their severity is significantly associated with both perceived parenting attitudes and preferred coping styles. The study was conducted among high school adolescents using standardized psychometric tools (SPR-2, BDI, STAIC, and CISS), which allowed for empirical verification of hypotheses regarding the direct and indirect relationships between the analyzed variables. The results indicated that parenting attitudes characterized by acceptance and support are associated with lower levels of depressive and anxiety symptoms, while dismissive, overly controlling, or emotionally cold attitudes are associated with higher levels of emotional difficulties. Coping styles also partially mediate: task-oriented coping promotes lower levels of symptoms, while emotional and avoidant coping styles increase vulnerability to internalizing disorders. The obtained results emphasize the importance of the family environment and individual regulatory resources in shaping the mental well-being of young people and indicate key areas for designing preventive and intervention activities.