Postawy rodzicielskie a potrzeby rozwojowe dzieci w młodszym wieku szkolnym

Abstract

Celem pracy było poznanie związku pomiędzy postawami rodzicielskimi a poziomem zaspokojenia podstawowych potrzeb psychologicznych dzieci w młodszym wieku szkolnym. Badania przeprowadzono zgodnie ze strategią jakościowego studium przypadku wśród pięciorga dzieci pochodzących z trzech rodzin o zróżnicowanej strukturze, wykorzystując triangulację metod i źródeł danych. Podstawę teoretyczną pracy stanowiła teoria samodeterminacji Edwarda Deciego i Richarda Ryana, podkreślająca znaczenie potrzeb relacji, autonomii i kompetencji dla prawidłowego rozwoju człowieka. Wyniki badań wskazują, że postawy rodzicielskie oparte na akceptacji, wsparciu emocjonalnym oraz wspieraniu autonomii sprzyjają wyższemu poziomowi zaspokojenia podstawowych potrzeb psychologicznych dzieci. Analiza wykazała również istotne znaczenie środowiska szkolnego i grupy rówieśniczej dla funkcjonowania dziecka, przy jednoczesnym zachowaniu nadrzędnej roli rodziny w procesie zaspokajania jego potrzeb rozwojowych. Uzyskane rezultaty potwierdzają założenia teorii samodeterminacji oraz wskazują na znaczenie wspierających postaw rodzicielskich dla dobrostanu i harmonijnego rozwoju dziecka.The aim of this study was to examine the relationship between parental attitudes and the satisfaction of basic psychological needs among children in middle childhood. The research was conducted using a qualitative case study approach involving five children from three families with different family structures, applying methodological and source triangulation. The theoretical framework was based on Self-Determination Theory developed by Edward Deci and Richard Ryan, emphasizing the importance of relatedness, autonomy, and competence for healthy development. The findings indicate that parental attitudes characterized by acceptance, emotional support, and autonomy support are associated with a higher level of satisfaction of children’s basic psychological needs. The analysis also demonstrated the significant role of the school environment and peer group in children's functioning, while confirming the primary role of the family in meeting developmental needs. The results support the assumptions of Self-Determination Theory and highlight the importance of supportive parental attitudes for children's well-being and harmonious development.