Związek zaburzeń czytania i pisania z zaburzeniami pamięci roboczej oraz szybkością przetwarzania

Abstract

Celem pracy było określenie zależności między rozpoznaniem zaburzeń czytania i pisania a poziomem pamięci roboczej oraz szybkości przetwarzania, mierzonymi wskaźnikami WMI i PSI. Badanie miało charakter ilościowy, przekrojowy i korelacyjny, a analizą objęto dane 63 osób, uwzględniając wiek, płeć oraz informację o rozpoznaniu. W części teoretycznej przedstawiono charakterystykę trudności w czytaniu i pisaniu oraz omówiono znaczenie procesów wykonawczych i szybkościowych dla funkcjonowania szkolnego, wskazując mechanizmy, poprzez które ograniczenia pamięci roboczej i wydajności przetwarzania mogą utrudniać realizację zadań edukacyjnych. W części empirycznej zastosowano porównania międzygrupowe oraz analizę zależności rangowych w celu oceny powiązań między rozpoznaniem a wynikami WMI i PSI oraz współzależności między wskaźnikami poznawczymi. Wyniki wykazały, że obecność rozpoznania wiązała się z niższymi rezultatami w zakresie pamięci roboczej i szybkości przetwarzania, a także potwierdzono dodatnią zależność między WMI i PSI. Nie stwierdzono istotnych różnic ze względu na płeć ani zależności z wiekiem. Wskazano ograniczenia badania, w tym przekrojowy charakter projektu, uproszczoną operacjonalizację rozpoznania oraz brak bezpośrednich miar czytania i pisania. Zaproponowano kierunki dalszych badań oraz implikacje praktyczne dotyczące wsparcia edukacyjnego.The aim of this study was to examine the relationship between a diagnosis of reading and writing difficulties and levels of working memory and processing speed, measured by the WMI and PSI indices. The research used a quantitative, cross‑sectional, correlational design and included secondary data from 63 participants, considering age, sex, diagnostic status, and cognitive scores. The theoretical section outlined the nature of reading and writing difficulties and discussed how limitations in working memory and processing efficiency may influence school functioning, particularly in tasks requiring simultaneous information maintenance and time‑dependent performance. The empirical section employed nonparametric group comparisons and rank‑based analyses to assess associations between diagnostic status and cognitive indices, as well as the relationship between WMI and PSI. The results showed that individuals with a diagnosis of reading and writing difficulties demonstrated lower levels of working memory and processing speed, and a positive association was found between WMI and PSI. No significant differences were observed by sex, nor were significant associations found with age.