Funkcjonowanie dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu w przedszkolu integracyjnym - studium pięciu przypadków

Abstract

Celem pracy jest analiza funkcjonowania dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD) w środowisku przedszkola integracyjnego oraz określenie znaczenia oddziaływań edukacyjnych, terapeutycznych i wychowawczych dla ich rozwoju. Badania przeprowadzono z wykorzystaniem metody wielokrotnego studium przypadku, obejmującej pięcioro dzieci uczęszczających do przedszkola integracyjnego. Praca koncentruje się na szczegółowym opisie indywidualnych doświadczeń badanych dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem ich funkcjonowania społecznego, emocjonalnego, komunikacyjnego oraz adaptacyjnego. Punktem wyjścia jest założenie, że środowisko integracyjne może zarówno wspierać rozwój dzieci w spektrum autyzmu, jak i ujawniać specyficzne trudności wynikające z ich indywidualnych potrzeb rozwojowych. W pracy przedstawiono charakterystykę badanych dzieci, ich kontekst rodzinny i edukacyjny, a także analizę funkcjonowania w grupie rówieśniczej, relacji z nauczycielami oraz reakcji na wymagania przedszkolne. W badaniach wykorzystano wywiady z rodzicami i nauczycielami, obserwację uczestniczącą, analizę dokumentacji, w tym orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, oraz standaryzowane narzędzia diagnostyczne: Skalę Rozumienia i Nazywania Emocji SkaRE, Kwestionariusz do Diagnozy Zaburzeń Emocjonalnych i Zachowania SENA oraz System Oceny Zachowań Adaptacyjnych ABAS-3. Zastosowanie metody wielokrotnego studium przypadku umożliwiło pogłębione zrozumienie mechanizmów adaptacji dzieci z ASD do warunków przedszkola integracyjnego oraz identyfikację czynników sprzyjających ich dobrostanowi i efektywnemu uczestnictwu w życiu grupy. Wnioski z analizy mogą stanowić podstawę do formułowania rekomendacji praktycznych dotyczących indywidualizacji oddziaływań edukacyjno-terapeutycznych oraz organizacji wsparcia w placówkach integracyjnych.The aim of this study is to analyze the functioning of children with autism spectrum disorder (ASD) in an inclusive preschool setting and to determine the significance of educational, therapeutic, and pedagogical interventions for their development. The research was conducted using a multiple case study approach involving five children attending an inclusive preschool. The study focuses on a detailed description of the individual experiences of the participating children, with particular emphasis on their social, emotional, communicative, and adaptive functioning. The starting assumption is that an inclusive educational setting may both support the development of children on the autism spectrum and reveal specific difficulties resulting from their individual developmental needs. The paper presents the characteristics of the participating children, their family and educational backgrounds, as well as an analysis of their functioning within the peer group, relationships with teachers, and responses to preschool demands. The study employed interviews with parents and teachers, participant observation, analysis of documentation, including decisions on the need for special education, and standardized assessment tools: the SkaRE Scale of Emotion Recognition and Naming, the SENA Assessment System for Emotional and Behavioral Problems, and the ABAS-3 Adaptive Behavior Assessment System. The application of the multiple case study approach enabled an in-depth understanding of the mechanisms underlying the adaptation of children with ASD to the inclusive preschool environment and the identification of factors promoting their well-being and effective participation in group activities. The findings may serve as a basis for practical recommendations regarding the individualization of educational and therapeutic interventions and the organization of support in inclusive preschool settings.