Psychologiczne uwarunkowania agresji i zaangażowania w kulturę kibicowską na przykładzie kibiców krakowskich drużyn piłkarskich

Abstract

Celem niniejszej pracy było zbadanie zależności pomiędzy cechami osobowości a poziomem agresji oraz wybranymi aspektami zaangażowania w kulturę kibicowską wśród kibiców krakowskich drużyn piłkarskich. Badania przeprowadzono metodą sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem Inwentarza Osobowości NEO-FFI, Kwestionariusza Agresji Bussa–Perry’ego oraz autorskiej skali dotyczącej deklarowanych zachowań agresywnych wobec kibiców drużyny przeciwnej i aprobaty symbolicznych form ekspresji kibicowskiej. Analizy statystyczne obejmowały statystyki opisowe, test Shapiro–Wilka, analizy korelacyjne oraz analizę wariancji. Uzyskane wyniki wykazały istotną ujemną zależność pomiędzy neurotycznością a poziomem agresji oraz istotną ujemną korelację pomiędzy ugodowością a agresją. Nie potwierdzono związku sumienności z deklarowanymi zachowaniami agresywnymi ani zależności pomiędzy ekstrawersją a aprobatą symbolicznych form ekspresji kibicowskiej. Stwierdzono natomiast, że poziom agresji różnił się istotnie w zależności od stopnia zaangażowania w kulturę kibicowską, przy czym najwyższe nasilenie agresji odnotowano w grupie osób najbardziej zaangażowanych. Uzyskane wyniki wskazują, że cechy osobowości oraz poziom zaangażowania w środowisko kibicowskie mogą odgrywać istotną rolę w wyjaśnianiu zachowań agresywnych wśród kibiców piłkarskich.The aim of this study was to examine the relationships between personality traits, the level of aggression, and selected aspects of involvement in football fan culture among supporters of Kraków football clubs. The study was conducted using the diagnostic survey method and employed the NEO Five-Factor Inventory (NEO-FFI), the Buss–Perry Aggression Questionnaire, and an author-developed scale measuring self-reported aggressive behaviours towards supporters of rival teams and the approval of symbolic forms of fan expression. Statistical analyses included descriptive statistics, the Shapiro–Wilk test, correlation analyses, and analysis of variance (ANOVA). The results revealed a significant negative relationship between neuroticism and aggression, contrary to the initial assumptions. A significant negative correlation was also found between agreeableness and aggression. No statistically significant relationships were observed between conscientiousness and self-reported aggressive behaviours or between extraversion and the approval of symbolic forms of fan expression. However, significant differences in aggression levels were identified depending on the degree of involvement in football fan culture, with the highest levels of aggression observed among the most highly involved supporters. The findings suggest that both personality traits and the degree of involvement in fan culture may play an important role in explaining aggressive behaviours among football supporters.