Poziom inteligencji emocjonalnej i lęk jako cecha a wypalenie zawodowe nauczycieli szkół podstawowych.

Abstract

Streszczenie Przedmiotem niniejszej pracy była analiza zależności pomiędzy poziomem inteligencji emocjonalnej, lękiem jako cechą oraz wypaleniem zawodowym nauczycieli szkół podstawowych. Celem badań było określenie, czy inteligencja emocjonalna i lęk jako cecha pozostają związane z poziomem wypalenia zawodowego nauczycieli oraz które z analizowanych zmiennych posiadają największe znaczenie predykcyjne dla poziomu przeciążenia psychicznego pedagogów. W części teoretycznej pracy omówiono problematykę inteligencji emocjonalnej, lęku jako cechy oraz wypalenia zawodowego nauczycieli. Przedstawiono definicje i modele inteligencji emocjonalnej, psychologiczne ujęcia lęku oraz mechanizmy rozwoju wypalenia zawodowego. Szczególną uwagę poświęcono znaczeniu kompetencji emocjonalnych i podatności na stres w funkcjonowaniu zawodowym nauczycieli szkół podstawowych. W części empirycznej zastosowano metodę sondażu diagnostycznego. w badaniach wykorzystano Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej INTE, Skalę Lęku–Cechy SL-C oraz kwestionariusz LBQ służący do pomiaru wypalenia zawodowego. Uwzględniono również autorskie pytanie dotyczące subiektywnego poczucia przygotowania do pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Uzyskane wyniki wykazały istotny dodatni związek pomiędzy lękiem jako cechą a wypaleniem zawodowym oraz istotny ujemny związek pomiędzy inteligencją emocjonalną a poziomem wypalenia zawodowego nauczycieli szkół podstawowych. Badania potwierdziły również, że poczucie przygotowania do pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi wiąże się z niższym poziomem przeciążenia psychicznego nauczycieli. Wyniki wskazują, że kompetencje emocjonalne mogą pełnić funkcję ochronną wobec chronicznego stresu zawodowego, natomiast wysoki poziom lęku zwiększa podatność nauczycieli na rozwój wypalenia zawodowego. Abstract The subject of this thesis was the analysis of the relationship between emotional intelligence, trait anxiety, and occupational burnout among primary school teachers. The aim of the study was to determine whether emotional intelligence and trait anxiety are related to the level of occupational burnout among teachers and which of the analyzed variables have the greatest predictive significance for the level of psychological burden experienced by educators. The theoretical part of the thesis discusses the issues of emotional intelligence, trait anxiety, and occupational burnout among teachers. Definitions and models of emotional intelligence, psychological approaches to anxiety, and mechanisms of occupational burnout development were presented. Particular attention was paid to the importance of emotional competencies and stress vulnerability in the professional functioning of primary school teachers. The empirical part of the study employed the diagnostic survey method. The Emotional Intelligence Questionnaire (INTE), the Trait Anxiety Scale (SL-C), and the LBQ questionnaire measuring occupational burnout were used. An additional author-designed question concerning subjective preparedness for working with students with special educational needs was also included. The obtained results revealed a significant positive relationship between trait anxiety and occupational burnout, as well as a significant negative relationship between emotional intelligence and the level of occupational burnout among primary school teachers. The study also confirmed that a higher sense of preparedness for working with students with special educational needs was associated with lower levels of psychological burden among teachers. The results indicate that emotional competencies may serve a protective function against chronic occupational stress, whereas a high level of trait anxiety increases teachers’ susceptibility to occupational burnout.