Związek poczucia koherencji z wypaleniem zawodowym wśród kierowców zawodowych.

Abstract

Celem pracy było zbadanie zależności pomiędzy wymaganiami pracy, poczuciem koherencji a wypaleniem zawodowym wśród kierowców zawodowych. Podstawę teoretyczną badań stanowił model Job Demands–Resources (JD-R) oraz koncepcja salutogenezy Aarona Antonovsky’ego. Przyjęto założenie, że wysokie wymagania zawodowe będą wiązać się z wyższym poziomem wypalenia zawodowego, natomiast wysokie poczucie koherencji będzie pełnić funkcję czynnika chroniącego przed jego rozwojem. Badanie przeprowadzono wśród 100 kierowców zawodowych. Do pomiaru wypalenia zawodowego wykorzystano Link Burnout Questionnaire (LBQ), natomiast poczucie koherencji oceniono za pomocą Kwestionariusza Orientacji Życiowej SOC-29. Wymagania pracy zostały zmierzone przy użyciu kwestionariusza własnej konstrukcji. Analizy statystyczne obejmowały statystyki opisowe, testy korelacji oraz analizy regresji liniowej. Uzyskane wyniki wykazały istotne dodatnie zależności pomiędzy wymaganiami pracy a wszystkimi wymiarami wypalenia zawodowego. Stwierdzono również istotne ujemne związki pomiędzy poczuciem koherencji a poziomem wypalenia zawodowego, co wskazuje na ochronną rolę tego zasobu osobistego. Najsilniejszy związek odnotowano pomiędzy poczuciem koherencji a wyczerpaniem psychofizycznym. Nie uzyskano natomiast jednoznacznego potwierdzenia moderacyjnej roli poczucia koherencji w relacji pomiędzy wymaganiami pracy a wypaleniem zawodowym. Wyniki badań potwierdzają znaczenie zarówno czynników organizacyjnych, jak i zasobów osobistych w kształtowaniu poziomu wypalenia zawodowego kierowców. Wskazują również na potrzebę wdrażania działań ukierunkowanych na ograniczanie nadmiernych obciążeń zawodowych oraz wzmacnianie zasobów psychologicznych pracowników. Uzyskane rezultaty mogą stanowić podstawę do projektowania programów profilaktycznych wspierających zdrowie psychiczne kierowców zawodowych.The aim of this study was to examine the relationships between job demands, sense of coherence, and occupational burnout among professional drivers. The theoretical framework of the study was based on the Job Demands–Resources (JD-R) model and Aaron Antonovsky’s salutogenic theory. It was assumed that high job demands would be associated with higher levels of occupational burnout, whereas a strong sense of coherence would serve as a protective factor against its development. The study was conducted among 100 professional drivers. Occupational burnout was measured using the Link Burnout Questionnaire (LBQ), while the sense of coherence was assessed with the Sense of Coherence Questionnaire (SOC-29). Job demands were measured using a self-developed questionnaire. Statistical analyses included descriptive statistics, correlation tests, and linear regression analyses. The results revealed significant positive relationships between job demands and all dimensions of occupational burnout. Significant negative relationships were also found between sense of coherence and burnout levels, indicating the protective role of this personal resource. The strongest association was observed between sense of coherence and psychophysical exhaustion. However, no clear evidence was found to support the moderating role of sense of coherence in the relationship between job demands and occupational burnout. The findings confirm the importance of both organizational factors and personal resources in shaping the level of occupational burnout among professional drivers. They also highlight the need to implement measures aimed at reducing excessive job demands and strengthening employees’ psychological resources. The results may provide a basis for designing preventive interventions focused on promoting the mental health and well-being of professional drivers.