Dysocjacja i unikanie doświadczeniowe a problemowe korzystanie z mediów społecznościowych u młodych dorosłych

Abstract

Cel badania. Celem pracy była analiza związków między dysocjacją (DES-II), unikaniem doświadczeniowym (AAQ-II), lękiem i depresją (HADS) a problemowym korzystaniem z mediów społecznościowych (BSMAS) u młodych dorosłych, ze szczególnym uwzględnieniem mediacyjnej roli unikania doświadczeniowego w relacji dysocjacja-BSMAS. Metoda. Sto osób w wieku 18–35 lat (M = 26,7; SD = 6,0; 64% kobiet) wypełniło online cztery zwalidowane kwestionariusze. Przeprowadzono korelacje Spearmana, cztery modele regresji wielokrotnej OLS oraz analizę mediacji ścieżkowej z próbkowaniem z powtórzeniami (B = 5000). Wyniki. Wszystkie cztery hipotezy zostały potwierdzone. BSMAS korelował istotnie z dysocjacją (rs = 0,562; p < ,001), unikaniem doświadczeniowym (rs = 0,448; p < ,001), lękiem (rs = 0,427; p < ,001) i depresją (rs = 0,278; p = ,005). Dysocjacja i unikanie doświadczeniowe łącznie wyjaśniły 34,1% wariancji BSMAS (R² = ,341; F(2, 97) = 25,09; p < ,001), przy czym dysocjacja była najsilniejszym predyktorem (β = 0,405; p < ,001). Unikanie doświadczeniowe wykazało najsilniejszą korelację z lękiem (rs = 0,806), wyjaśniając 60,5% jego wariancji. Potwierdzono częściową mediację AAQ-II (βind = 0,139; 95% CI [0,020; 0,270]; test Sobela: z = 2,388; p = ,017), z proporcją mediacji wynoszącą 25,6%. Wnioski. Dysocjacja i unikanie doświadczeniowe są istotnymi, niezależnymi predyktorami problemowego korzystania z mediów społecznościowych. Unikanie doświadczeniowe częściowo mediuje ten związek, co sugeruje, że Terapia Akceptacji i Zaangażowania (ACT) ukierunkowana na redukcję unikania doświadczeniowego może stanowić skuteczną interwencję transdiagnostyczną w tej populacji. Objective. This study examined associations between dissociation (DES-II), experiential avoidance (AAQ-II), anxiety and depression (HADS), and problematic social media use (BSMAS) in young adults, with a focus on the mediating role of experiential avoidance in the dissociation-BSMAS relationship. Method. One hundred participants aged 18-35 (𝑀 = 26.7, 𝑆𝐷 = 6.0; 64% female) completed four validated questionnaires online. Spearman correlations, four OLS multiple regression models, and a bootstrapped path-mediation analysis (𝐵 = 5,000) were conducted. Results. All four hypotheses were confirmed. BSMAS correlated significantly with dissociation (𝑟𝑠 = .562, 𝑝 < .001), experiential avoidance (𝑟𝑠 = .448, 𝑝 < .001), anxiety (𝑟𝑠 = .427, 𝑝 < .001), and depression (𝑟𝑠 = .278, 𝑝 = .005). Dissociation and experiential avoidance jointly explained 34.1% of BSMAS variance (𝑅2 = .341; 𝐹 (2, 97) = 25.09; 𝑝 < .001), with dissociation as the strongest predictor (𝛽 =.405, 𝑝 < .001). Experiential avoidance correlated most strongly with anxiety (𝑟𝑠 = .806), accounting for 60.5% of its variance. A partial mediation of AAQ-II was confirmed (𝛽ind = .139; 95% bootstrap CI = [.020, .270]; Sobel 𝑧 = 2.388, 𝑝 = .017), with a mediation proportion of 25.6%. Conclusions. Dissociation and experiential avoidance are significant, independent predictors of problematic social media use. Experiential avoidance partially mediates this relationship, suggesting that Acceptance and Commitment Therapy (ACT) targeting experiential avoidance may be an effective transdiagnostic intervention for this population.