Odporność psychiczna i style radzenia sobie ze stresem u instruktorów nauki jazdy – ich znaczenie dla funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego”

Abstract

Celem pracy była analiza znaczenia odporności psychicznej oraz stylów radzenia sobie ze stresem dla funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego instruktorów nauki jazdy. Badania przeprowadzono w grupie 100 instruktorów nauki jazdy. Wykorzystano standaryzowane narzędzia psychologiczne: Skalę Odporności Psychicznej RS-14, kwestionariusz Mini-COPE, Skalę Odczuwanego Stresu PSS-10, Kwestionariusz Fuzji Poznawczej CFQ oraz Skalę Depresji, Lęku i Stresu DASS-21. Uzupełnieniem był autorski kwestionariusz ankiety dotyczący specyfiki pracy instruktora nauki jazdy. Uzyskane wyniki wykazały, że wyższy poziom odporności psychicznej wiązał się z niższym poziomem odczuwanego stresu, mniejszym nasileniem trudności poznawczych oraz niższym poziomem objawów emocjonalnych, takich jak lęk, depresja i stres emocjonalny. Strategie aktywne, zwłaszcza planowanie, aktywne radzenie sobie i akceptacja, były związane z korzystniejszym funkcjonowaniem psychicznym. Strategie bierne i unikowe, w tym obwinianie siebie, zaprzestanie działań oraz zaprzeczanie, współwystępowały natomiast z większym nasileniem trudności emocjonalnych i poznawczych. Wyniki badań wskazują, że odporność psychiczna oraz konstruktywne sposoby radzenia sobie ze stresem pełnią istotną funkcję ochronną w pracy instruktora nauki jazdy. Zawód ten wymaga stałej koncentracji, odpowiedzialności za bezpieczeństwo kursanta oraz umiejętności regulowania emocji w dynamicznych sytuacjach drogowych. Wnioski z pracy podkreślają potrzebę uwzględniania aspektów psychologicznych w przygotowaniu zawodowym instruktorów oraz w działaniach wspierających ich dobrostan psychiczny.The aim of this thesis was to analyse the significance of psychological resilience and coping styles for the cognitive and emotional functioning of driving instructors. The study was conducted among 100 driving instructors. The research used standardized psychological tools: the Resilience Scale RS-14, the Mini-COPE questionnaire, the Perceived Stress Scale PSS-10, the Cognitive Fusion Questionnaire CFQ, and the Depression Anxiety Stress Scales DASS-21. An original survey questionnaire concerning the specific nature of driving instructors’ work was also used. The results showed that a higher level of psychological resilience was associated with lower perceived stress, fewer cognitive difficulties, and lower levels of emotional symptoms such as anxiety, depression, and emotional stress. Active coping strategies, especially planning, active coping, and acceptance, were related to more favourable psychological functioning. In contrast, passive and avoidant strategies, including self-blame, behavioural disengagement, and denial, were associated with greater emotional and cognitive difficulties. The findings indicate that psychological resilience and constructive coping strategies play an important protective role in the work of driving instructors. This profession requires constant concentration, responsibility for the learner’s safety, and the ability to regulate emotions in dynamic road situations. The conclusions emphasize the need to include psychological aspects in the professional preparation of driving instructors and in activities aimed at supporting their mental well-being.