Postrzegane style adaptacji potraumatycznej w rodzinie pochodzenia a style radzenia sobie ze stresem i uogólnione poczucie własnej skuteczności u osób uzależnionych od substancji psychoaktywnych

Abstract

Praca dotyczy związków między postrzeganym nasileniem trzech stylów adaptacji potraumatycznej w rodzinie pochodzenia — stylu ofiary, odrętwienia i walki — a stylami radzenia sobie ze stresem oraz uogólnionym poczuciem własnej skuteczności u osób uzależnionych od substancji psychoaktywnych. Analizie poddano również różnice między osobami uzależnionymi a grupą kontrolną pod względem wyników w skalach stylu ofiary, odrętwienia i walki. Badanie miało charakter korelacyjno-porównawczy i objęło 120 osób: 60 uczestników terapii uzależnień w Ośrodku MONAR w Kęblinach oraz 60 osób z grupy kontrolnej. Zastosowano Inwentarz Wielopokoleniowych Następstw Traumy Danieli, Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych CISS oraz Skalę Uogólnionej Własnej Skuteczności GSES. Nie stwierdzono istotnych związków między postrzeganym nasileniem trzech stylów adaptacji potraumatycznej a uogólnionym poczuciem własnej skuteczności. Spośród dziewięciu analizowanych zależności między postrzeganym nasileniem trzech stylów adaptacji potraumatycznej a stylami radzenia sobie ze stresem wykazano jedną istotną dodatnią korelację — między stylem ofiary a emocjonalnym stylem radzenia sobie (ρs = 0,441; p po korekcie Holma = 0,004). Nie stwierdzono istotnych różnic między grupami w postrzeganym nasileniu stylu ofiary, odrętwienia i walki. Wyniki nie potwierdziły większości zakładanych zależności ani różnic międzygrupowych i wymagają ostrożnej interpretacji; nie stanowią podstawy do wnioskowania o transmisji traumy.The thesis examines associations between the perceived levels of three posttrauma adaptational styles in the family of origin—Victim, Numb, and Fighter—and coping styles and general self-efficacy among individuals with substance dependence. Differences between individuals with substance dependence and controls in Victim, Numb, and Fighter scores were also analyzed. The correlational and comparative study included 120 participants: 60 individuals undergoing addiction treatment at the MONAR Center in Kębliny and 60 controls. The Danieli Inventory of Multigenerational Legacies of Trauma, Part I, the Coping Inventory for Stressful Situations (CISS), and the General Self-Efficacy Scale (GSES) were administered. No significant associations were found between the three posttrauma adaptational styles and general self-efficacy. Of the nine associations examined between posttrauma adaptational styles and coping styles, one significant positive correlation was found between the Victim style and emotion-oriented coping (ρs = 0.441; Holm-adjusted p = 0.004). No significant between-group differences were found in Victim, Numb, or Fighter scores. The findings did not support most of the hypothesized associations or between-group differences and should be interpreted cautiously; they do not provide a basis for inferring trauma transmission.