Zaburzenia osobowości a funkcjonowanie psychospołeczne i relacje społeczne – studium przypadku

Abstract

Celem pracy jest analiza funkcjonowania psychospołecznego osób prezentujących cechy i trudności charakterystyczne dla zaburzeń osobowości, z uwzględnieniem regulacji emocji, strategii radzenia sobie ze stresem, relacji interpersonalnych, samooceny oraz spostrzeganego wsparcia społecznego. Analizę przeprowadzono w kontekście cech osobowości ujmowanych w modelu pięcioczynnikowym, operacjonalizowanym przy użyciu Inwentarza Osobowości NEO-PI-R. Badanie zrealizowano w strategii studium przypadku, z zastosowaniem podejścia mieszanego (jakościowo-ilościowego). Materiał empiryczny obejmował dane z wywiadu psychologicznego, obserwacji klinicznej oraz standaryzowanych narzędzi psychometrycznych (NEO-PI-R, DERS, MINI-COPE, SES, MSPSS, SWLS). Analizie poddano sześć przypadków osób dorosłych uczestniczących w terapii stacjonarnej. Wyniki wskazują na zróżnicowane wzorce funkcjonowania przy jednoczesnym współwystępowaniu trudności w regulacji emocji. Różnice dotyczyły sposobu ich przejawiania się - od wysokiej reaktywności emocjonalnej, przez ograniczony dostęp do przeżyć emocjonalnych, po nadmierną kontrolę emocji. Samoocena badanych była najczęściej obniżona i niestabilna, a relacje interpersonalne nie zawsze pełniły funkcję regulacyjną. Strategie radzenia sobie obejmowały zarówno formy adaptacyjne, jak i unikowe. Uzyskane wyniki wskazują na kluczową rolę regulacji emocji w organizacji funkcjonowania psychospołecznego oraz potwierdzają zasadność podejścia wielowymiarowego i triangulacji metodologicznej w analizie przypadków.The aim of this study was to analyze the psychosocial functioning of individuals diagnosed with personality disorders, with particular emphasis on emotion regulation, coping strategies, interpersonal relationships, self-esteem, and perceived social support. The analysis was conducted within the framework of the Five-Factor Model of personality, operationalized with the NEO-PI-R Personality Inventory. The study was conducted using a case study strategy and a mixed-method approach (qualitative and quantitative). The empirical material included data obtained from psychological interviews, clinical observation, and standardized psychometric instruments (NEO-PI-R, DERS, MINI-COPE, SES, MSPSS, SWLS). Six adult individuals undergoing inpatient therapy were included in the analysis. The results indicate diverse patterns of functioning, with emotion regulation difficulties present across all cases. These difficulties manifested in different ways, ranging from heightened emotional reactivity, through limited access to emotional experience, to excessive emotional control. Self-esteem was generally lowered and unstable, while interpersonal relationships did not consistently serve a regulatory function. Coping strategies included both adaptive and avoidant forms. The findings indicate the key role of emotion regulation in shaping psychosocial functioning and confirm the validity of a multidimensional approach, as well as the use of methodological triangulation in case analysis.